Landenweb.nl

FEDERATIE MICRONESIE
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Engels
  Hoofdstad  Palikir
  Oppervlakte  702 km²
  Inwoners  106.883
  (mei 2019)
  Munteenheid  Amerikaanse dollar
  (USD)
  Tijdsverschil  +9
  Web  .fm
  Code.  FSM
  Tel.  +691

Geografie en Landschap

Geografie

De Federatie Micronesië (officieel: Federated States of Micronesia, = de Federale Staten van Micronesië) is een soevereine, federale republiek in vrije associatie met de Verenigde Staten en gelegen in de eilandenwereld van Micronesië in het westen van de Grote Oceaan. De Federatie omvat de vier deelstaten Kosrae (of Kusaie) Pohnpei (of Ponape), Chuuk en Yap en behoort tot de Caroline-eilanden.

advertentie

Federatie Micronesia Satellietfoto

Photo:Publiek domein

De totale landoppervlakte van de Federatie bedraagt in totaal 702 km2, verdeeld over 607 eilanden en atollen. Pohnpei beslaat ongeveer de helft van de totale oppervlakte. De rest is ongeveer gelijk verdeeld over de andere drie deelstaten. De totale zeeoppervlakte bedraagt 2,6 miljoen km2. Van oost naar west bedraagt de maximale afstand 2899 kilometer. De totale kustlijn van alle eilanden bij elkaar bedraagt 6112 kilometer. Ongeveer 65 eilanden zijn bewoond. De nieuwe hoofdstad van de Federatie is Palikir op Pohnpei. Daarvoor was de hoofdstad Kolonia.

Kosrae

Kosrae is het meest oostelijke eiland van de Federatie en ook van alle Caroline- eilanden. De totale landoppervlakte bedraagt 109 km2, eenderde van de oppervlakte van Pohnpei.

Kosrae heeft een ruig landschap met"berg"ruggen en valleien. Ca. 70% van de oppervlakte is bergachtig en ca. 15% van de oppervlakte bestaat uit moerasgebied. Het hoogste punt is Mount Finkol met 629 meter. Lelu, Utwe en Okat zijn de havens en alle dorpen liggen aan de kust.

Pohnpei

Pohnpei is een hoog, vulkanisch, ruig eiland, met een kuststrook vol met inhammen en uitstekende schiereilanden. Het binnenland heeft ruige bergruggen en diepe valleien. Pohnpei is maximaal 21 kilometer breed, heeft een totale landoppervlakte van 334 km2, en is daarmee het grootste eiland van de Federatie en het derde grootste eiland van Micronesië. Het centrum van Pohnpei is Mount Nahna Laud, maar de hoogste top is de Ngihneni met 791 meter.

Tussen het eiland en het omringende rif ligt een 181 km2 grote lagune waarin tientallen kleine eilandjes liggen. Pohnpei bestaat verder uit acht atols, iedere niet groter dan 2,6 km2 oppervlakte. De namen van deze atols: Mokil, Pingelap, Sapwuafik, Nukuoro, Kapingamarangi, Oroluk, Pakin en Ant. Pohnpei heeft 42 beekjes en riviertjes die veelal uitmonden in watervallen.

De bekendste en meest fascinerende bezienswaardigheid op Pohnpei is Nan Madol. Nan Madol was een belangrijk politiek, sociaal en religieus centrum ten tijde van de Saudeleur-dynastie en bovendien de plaats waar de koningen en hun gevolg verbleven. Het gehele complex omvat 92 kunstmatige eilandjes voor de kust van Pohnpei, in de buurt van Temwen Island. De eilandjes zijn maximaal 1,5 kilometer lang en ongeveer 750 meter breed. De basalten pilaren voor de bouwwerken waren tot meer dan zeven meter hoog en wogen soms wel 45.000 kilo. Ze werden horizontaal neergelegd en zo bouwde men enorme muren rond de eilanden. Vanaf Pohnpei Island werden de pilaren met bamboevlotten naar Nan Madol gebracht. De bouw begon tussen 1100 en 1200 n.Chr. en duurde 200 tot 300 jaar.

Chuuk

Chuuk bestaat uit vijftien grotere eilanden, 192 verafgelegen eilanden en 80 kleine eilandjes. Ongeveer 40 van de eilanden zijn bewoond. Het hoogste punt van Chuuk-eiland is Mount Tonoken met 370 meter. Het hoogste punt van Chuuk inclusief alle bijbehorende eilanden, is Mount Tumuital (443 meter) op het eilandje Tol dat weer tot de Faichuk Islands behoort.

Yap

Hoofdeiland Yap Proper bestaat uit de vier dicht bij elkaar gelegen eilanden Yap, Tomil-Gagil, Map en Rumung die ca. 1250 kilometer ten zuidwesten van Guam liggen. De eerste drie zijn met elkaar verbonden door bruggen.

In tegenstelling tot veel andere eilanden is Yap niet vulkanisch. Daardoor is het landschap heuvelachtig met als hoogste top Mount Matade met 174 meter. De totale landoppervlakte van Yap Proper is 100 km2, en dat is 84% van de totale oppervlakte van Yap. Tussen het rif rond Yap Proper liggen een handvol eilanden waaronder Pekel, Bi en Tarang.

Bijna 1000 kilometer ten oosten van Yap Proper liggen 134 eilandjes met een totale landoppervlakte van 18,8 km2. Sommige eilandjes zijn niet meer dan een zand- of koraalstrand en dreigen bij een flinke storm in de oceaan te verdwijnen.

advertentie

Typisch landschap Federatie micronesië

Photo:Erin Magee/AusAID Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Klimaat en Weer

Kosrae

De dagtemperatuur op Kosrae ligt het hele jaar door gemiddeld op 27°C. Gemiddeld valt er tussen de 4700 en 6350 mm per jaar, met name in de zomermaanden juni tot en met augustus. De meeste regen valt in het westen, de minste regen in het oosten. Er waait bijna altijd een passaatwind vanuit het noordoosten. Kosrae ligt net buiten het typhoongebied en zelfs stormen zijn vrij zeldzaam.

Pohnpei

De dagtemperatuur op Pohnpei ligt het hele jaar door op gemiddeld 27°C en de noordoostelijke passaatwinden waaien ook het hele jaar door. Van juli tot november gaat de wind liggen, stijgt de luchtvochtigheid sterk en wordt het vooral 's nachts onaangenaam.

Kolonia heeft een jaarlijkse regenval van 4877 mm en in het binnenland valt vaak meer dan 10.000 mm per jaar! Hierdoor is Pohnpei een van de natste plaatsen op aarde. De natste maanden zijn april en mei, de droogste tijd is januari tot en met maart. Een typische dag op Pohnpei is bewolkt met regenbuien en af en toe zon. Het kan behoorlijk spoken op Pohnpei, maar het ligt buiten de routes van de verwoestende typhoons.

Chuuk

De gemiddelde dagtemperatuur ligt op zo'n 27°C. De gemiddelde regenval per jaar ligt op ca. 3500 mm. De luchtvochtigheid is altijd erg hoog en voelt tussen juli en november onaangenaam aan als de noordoost-passaatwind waait. De droge tijd tussen januari en maart is de meest aangename tijd op Chuuk. Hoewel Chuuk buiten de route van de typhoons ligt, is Chuuk de laatste jaren regelmatig getroffen door flinke stormen.

Yap

Yap heeft een gemiddelde jaarlijkse dagtemperatuur van gemiddeld 27°C. In de nacht liggen de temperaturen rond de 17°C. De gemiddelde regenval per jaar bedraagt 3073 mm. De noordoostpassaat waait voornamelijk tussen november en mei. Het regent dan minder en de luchtvochtigheid ligt een stuk lager. Van juni tot en met oktober waait het minder en stijgt de luchtvochtigheid, regent het vaker en is het 's avonds broeierig warm. Typhoons zijn vrij zeldzaam, maar komen wel voor.

Planten en dieren

De kokospalm is de belangrijkste boom van Micronesië. Kopra, het gedroogde vlees van de kokosnoot, waar ook kokosolie van gemaakt wordt, is het belangrijkste exportproduct en daardoor een belangrijke bron van inkomsten. De kokosnoot levert ook een soort wijn, tuba. Verder worden van de kokospalmen touw, brandstof, dakstro en manden gemaakt. Broodfruitbomen komen ook algemeen voor op Micronesië en zorgen voor timmerhout en fruit. Timmerhout komt ook van de mahonieboom en de betelpalm of arecapalm. De betelnoot is een belangrijk voedselproduct. Het fruit van de pandanusboom wordt veel gegeten en de bladeren worden gebruikt voor het maken van matten, manden en waaiers.

Andere traditionele voedselplanten zijn de taro, broodplanten, tapioca en bananenbomen. Mangrovemoerassen komen voor langs de kusten van de hooggelegen eilanden.

Kleurige tropische planten en bloemen komen volop voor op Micronesië zoals de hibiscus, de bougainvillea’s, de plumeria, lelies, lantana’s en crotons. Planten als coleus, caladium en philodendron kunnen gigantische afmetingen hebben. Bijzonder is een insectenetende plant en een plant die bij aanraking z’n bladeren sluit.

In het algemeen is het zo dat hoe dichter een eilandengroep bij het vasteland van Azië ligt, hoe meer diersoorten er voorkomen. Hoger gelegen eilanden hebben ook grotere variatie aan diersoorten dan de lagere atollen. Zo hebben de Marshalleilanden, de Line-eilanden, de Phoenix-eilanden en de Gilbert-eilanden weinig meer dan zee- en strandvogels. Palau heeft daarentegen de meeste diersoorten op haar grondgebied.

De enige inheemse zoogdieren van Micronesië zijn vleermuizen. Behalve op de Marshalleilanden komen overal vleermuizen voor met een spanwijdte tot bijna één meter. Honden, katten, muizen, ratten, varkens, runderen, paarden en geiten zijn allemaal geïmporteerd. Op verschillende eilanden komen varanen voor die wel bijna twee meter lang kunnen worden. Micronesië kent vele soorten skinks en ook de gekko komt overal voor. De kokosnootkrab en de mangrovekrab zijn twee van de vele soorten krabben die in dit gebied voorkomen. Micronesië kent ongeveer 7000 soorten insecten waarvan de vele muggen en kakkerlakken de lastigste zijn voor de mens.

Micronesië heeft een zeer rijke zeefauna, inclusief een grote variatie aan harde en zachte koralen, anemonen, sponzen en vele soorten schaaldieren waar de gigantische tridacna-mossel de meest indrukwekkende is. Deze mossel kan 1,2 meter in doorsnee worden en meer dan 200 kg wegen. Sommige exemplaren kunnen meer dan 100 jaar oud worden. Zeeschildpadden als de karetschildpad, de groene schildpad en de lederschildpad zijn allemaal bedreigde soorten, maar leggen nog steeds hun eieren op de verlaten zandstranden. Bruinvissen, potvissen en dolfijnen bevolken de Micronesische wateren.

Meer dan 200 soorten vogels zijn gesignaleerd op de Micronesische eilanden en ca. 85 soorten broeden in dit gebied. De kardinaalhoningeter is bijna uitgestorven op Guam maar komt op de andere eilanden nog algemeen voor. De witte of grijze rifreiger leeft rond de riffen en in laag water, altijd op jacht naar vissen en kleine krabben. Kleine zilverreigers zijn vaak te vinden op graslanden waar vee graast. Micronesische spreeuwen zijn zeer algemeen. Ook de kleine goudpluvier, regenwulp, rode steenloper, bruine en zwarte mallemeeuw en witte stern komen algemeen voor.

Tijdens het duiken en snorkelen komt men o.a. zee-engelen, bonito’s, vlindervissen, palingen, modderkruipers, zwaardvissen, trompetvissen, tonijnen en nog vele andere soorten tegen. Gevaarlijk voor de mens kunnen kwallen, steenvissen, zee-egels, zeesterren en kegelschelpen zijn.

De vegetatie op de eilanden van de Federatie Micronesië is gevarieerd. Kokospalmen, pandanus en broodfruitbomen floreren op de lage eilanden. Op de hoge vulkanische eilanden vinden we mangrove-bossen langs de kusten, regenwouden tegen de heuvels aan en grasland net onder de toppen van de heuvels.

De heuvels van Kosrae zijn bedekt met dicht, groen regenwoud vol bananen, tapioca en wilde gember, en is tevens het meest oorspronkelijke regenwoud van geheel Micronesië. Overal op Kosrae groeien broodfruit, papaya's, mango's, taro, kokospalmen, bananen, Kosrae's befaamde groene pitloze mandarijntjes, hibiscussen en jacaranda's. De zogenaamde ka-bomen doen niet veel onder voor de enorme California redwood-bomen. Van de peperplant maakt men op Kosrae"seka", een narcotisch drankje.

Met wat geluk kom je op Kosrae grote varanen tegen, die door de Japanners zouden zijn ingevoerd om een rattenplaag tegen te gaan. Dat is gelukt, maar ook de vogelpopulatie heeft ernstig te lijden gehad onder de aanwezigheid van de enorme hagedissen. Een grote moerassige grot in de Wiya-regio op Kosrae herbergt een vrij grote kolonie gierzwaluwen en is voor vogelliefhebbers een toeristische attractie.

Pohnpei's weelderige begroeiing, heuvels met junglewoud en bloeiende hibiscussen zijn typisch voor een Zuidzee-eiland. Het met regenwoud bedekte onbewoonde binnenland heeft een sponsachtige grond waar met mos bedekte bomen staan. Het oosten van Pohnpei is wat natter dan de rest van het eiland en hier groeien plumeria's, bougainvillea's, strandhibiscussen, Afrikaanse tulpbomen, broodfruitbomen, pandanussen, mango's en bamboe.

Behalve vele vleermuissoorten zijn alle andere landdieren ingevoerd door de mens. Er zijn relatief weinig landvogels, hoewel er een aantal zeer zeldzame soorten tussen zitten die nergens anders voorkomen. Kust- en zeevogels zijn er genoeg en het leven ín de zee is wat Micronesië qua fauna zo bijzonder maakt. Het Ant-atol, ten zuidwesten van Pohnpei, heeft een grote zeevogelkolonie met o.a. bruine meeuwen, gekuifde grote sterns, zwarte sterns en de grote fregatvogels. Oroluk-atol krijgt regelmatig bezoek van karetschildpadden en Pacific groene schildpadden. In de periode januari-april worden 's nachts vliegende vissen gevangen die gelokt worden met brandende toortsen.

In het westelijke deel van de Chuuk-lagune liggen de Faichuk Islands waar de zeldzame white-eye vogel voorkomt.

Op Yap komt de felrode kardinaalhoningeter voor. Yap is waarschijnlijk de beste plaats ter wereld om de prachtige duivelsrog te observeren. Verder komen in wateren rond Yap barracuda's, tonijnen, schildpadden, zeeduivels, moeralen en onschuldige haaien voor.

Geschiedenis

Federatie Micronesië

Na de Tweede Wereldoorlog werden alle Caroline-eilanden vanaf 18 juli 1947 onderdeel van de Trust Territory of the Pacific Islands van de Verenigde Naties en bestuurd door de Verenigde Staten.

In juli 1978 stemden de Trust Territory"deelstaten" Pohnpei, Kosrae, Chuuk, Yap, Marshalleilanden en Palau over een gezamenlijke grondwet. De Marshalleilanden en Palau trokken zich echter terug doordat de meerderheid van de bevolking tegenstemde. Zij zouden uiteindelijk onafhankelijke landen worden. Vanaf 10 mei 1979 trad de nieuwe grondwet in werking en vanaf toen heetten de deelstaten die overbleven de Federated States of Micronesia (Federatie Micronesië).

Op Reahse in 1982 tekende de Federatie Micronesië een 15-jarig contract, de Compact of Free Association, met de Verenigde Staten. Dit hield in dat de Federatie jaarlijks een som geld krijgt in ruil voor exclusieve aanwezigheid van het Amerikaanse leger in dit gebied. De"Compact" ging officieel op 3 november 1986 van start en tegelijkertijd eindigde het trusteeschap van de Verenigde Staten.

In 1991 trad de Federatie toe tot de Verenigde Naties. Ondanks de overeenkomst met de Verenigde Staten bleef de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen zeer beperkt, met name door het einde van de Koude Oorlog. In 1999 werd er begonnen met onderhandelingen voor een nieuwe termijn. Het is onzeker of de Verenigde Staten nog verder wil nu de Koude Oorlog is afgelopen.

Kosrae

Kosrae had eens de meest geordende samenleving van Micronesië. Rond 1400 was Kosrae verenigd onder het opperhoofd van Tokosra, die Kosrae bestuurde vanaf het eiland Lelu. In feite kwam het er op neer dat een handvol"chiefs" het land in bezit hadden, wat lagere chiefs de dagelijkse gang van zaken regelden, en de gewone mensen het fysieke werk deden. Ook was er een leenstelsel waarbij elke groep een bepaald percentage van de opbrengsten aan een hogere groep betaalde. De gewone mensen woonden op het hoofdeiland, toen Ualang geheten, de hogere klasse leefde op Lelu, Pisin, Yenyen en Yenasr. Er zijn indicaties dat Kosrae in die tijd een belangrijke macht was in deze regio. Pohnpei en Chuuk zouden volgens de overleveringen onder bewind van Kosrae hebben gestaan. Bewijzen hiervoor heeft men tot nu toe nog niet kunnen vinden.

Kosrae werd pas in 1801 voor het eerst door Europeanen gesignaleerd en stond bekend als Strong's Island, naar de toenmalige gouverneur van de staat Massachusetts, Verenigde Staten. Pas in 1824 zeilde het eerste westerse schip de haven in, het Franse schip Coquille onder kapitein Louis Duperrey en onderhielden vriendschappelijke contacten met de ongewapende lokale bevolking. Duperrey en zijn bemanning bleven ongeveer 10 dagen. In 1827 legde het Russische schip de Senyavin, met kapitein Fedor Lutke, ook zonder problemen aan. Walvisjagers en handelaren deden Kosrae vanaf begin jaren dertig van de 19e eeuw aan.

Niet alle confrontaties tussen westerlingen en lokale bevolking verliepen vreedzaam. In 1835 bleven er van de bemanningen van twee schepen maar twee in leven als wraak omdat ze met twee lokale vrouwen gerommeld zouden hebben zonder toestemming van de mannen. Onder het bewind van chief Awane Lapalik I werd het weer veilig voor de westerlingen. Tot ca. 1865 bezochten jaarlijks vele tientallen walvisjagers Kosrae. Vanaf 1852 werd Kosrae bezocht door missionarissen o.a. van Hawaï. Ondertussen teisterden allerlei door de blanken meegebrachte ziektes Kosrae. Rond 1880 waren er nog maar ca. 300 mensen van Kosrae over.

Tegen die tijd waren wel alle mensen op Kosrae bekeerd tot het christendom. Deze bekering grepen diep in op het leven van de bevolking, want bijna alle traditionele liederen, dansen, mythen etc. raakten in de vergetelheid. Ook veranderde de matrilineaire samenleving (overeenkomstig een verwantschap, waarbij de afstamming via de vrouwelijke lijn bepalend is) in een westers patrilineair systeem (= overeenkomstig een verwantschap, waarbij de afstamming via de mannelijke lijn bepalend is).

Vanaf 1870 arriveerden er vele handelsschepen. Een van de beruchtste handelaars en zwendelaars was"Bully Hayes", die naast opium uit China ook in kopra en kokosnootolie handelde. In 1914 namen de Japanners de eilanden over en bezetten drie van de vier dorpen aan de kust. De dorpelingen waren gedwongen naar het binnenland te gaan. De Japanners ontwikkelden de landbouw, de bosbouw, de visserij en de kopra-productie, zaken die hen in de Tweede Wereldoorlog goed van pas kwamen, o.a. als voedsel voor de 7000 Japanners die toen op het eiland gevestigd waren. Er is nooit een invasie geweest op Kosrae door de geallieerden. Na de oorlog namen de Verenigde Staten het heft in handen en zetten de Trust Territory op, waarna Kosrae een onderdeel werd van het Pohnpei- district. Drie decennia lang speelde Kosrae een bescheiden rol in de ontwikkeling van de twee eilanden; alles werd op Pohnpei geconcentreerd. In 1977 werd Kosrae een afzonderlijke"staat" binnen de Trust Territory en nog wat later een onafhankelijke staat binnen de Federatie Micronesië. Kosrae kreeg nu ook meer geld ter beschikking. Een andere reden was dat Kosrae en Pohnpei zich nooit een politieke eenheid gevoeld hebben.

Voor de naoorlogse geschiedenis van Kosrae: zie het hoofdstuk over de Federatie Micronesië.

Pohnpei

Voor zover nu bekend was Pohnpei al rond 200 n.Chr. bewoond door de Saudeleurs. Het was een volk met tirannieke koningen die regeerden vanaf Nan-Madol, een uitgebreide stad met stenen forten en tempels. In de 13e eeuw stond deze dynastie op het toppunt van haar macht. Na de val van de Saudeleurs werd Pohnpei verdeeld in districten met in elk district twee adellijke families. De oudste mannelijke persoon van de hoogste familie in rang werd de nah-nmwarki. Het hoofd van de andere adellijke familie werd nahnken genoemd. Isokelekel werd leider van de regio Madolenihmw, het belangrijkste district waar ook Nan-Madol lag.

Rond 1820 was Pohnpei verdeeld in vijf districten: Madolenihmw, Uh, Kitti, Sokehs en Nett. Deze verdeling bestaat nog steeds, alleen de hoofdstad Kolonia is er nog bijgekomen. Iedere gemeente heeft nog steeds zijn nah-nmwarki en nahnken. In 1528 kreeg de Spanjaard Alvaro de Saavedra als eerste Europeaan Pohnpei in zicht. Pas in 1595 werd Pohnpei geclaimd voor Spanje door Pedro Fernandez de Quirós. Net als de meeste Caroline-eilanden werd ook Pohnpei daarna praktisch genegeerd door de Spanjaarden, die zich meer concentreerden op de Marianen. In 1828 noemde de Rus Fedor Lutke het eiland samen met de atollen Ant en Pakin de"Senyavin Islands".

Walvisjagers, handelaren en protestantse missionarissen arriveerden in Pohnpei vanaf ca. 1850. In 1855 en 1856 legden meer dan vijftig walvisjagers aan in de lagune van het eiland. Gedurende deze tijd was Pohnpei bekend onder de naam Ascension Island. Net als op alle eilanden van Micronesië eisten Europese ziektes ook op Pohnpei hun tol. Zo kostte een pokkenepidemie in 1854 het leven aan 2 à 3000 inwoners van Pohnpei. De inheemse bevolking daalde van ca. 10.000 begin 19e eeuw naar ca. 5000 eind 19e eeuw. In 1870 werden de chiefs van de eilanden gedwongen een overeenkomst te tekenen met de Amerikanen waarin bepaald werd dat buitenlanders zonder veel probemen land mochten kopen. De hoofdstad Kolonia werd in die tijd Jamestown genoemd.

Vanaf 1886 werd Pohnpei bezet door de Spanjaarden, nadat de paus in een internationale arbitragezaak had beslist dat Spanje kon regeren over de Caroline-eilanden. Na drie maanden echter werd de eerste Spaanse gouverneur al gedood na een opstand tegen de bouw van een Spaans fort in Kolonia. De Spaanse bezetting werd voortdurend gekenmerkt door rellen en opstanden o.a. na een poging om de hevig protestantse bevolking te bekeren tot het katholicisme.

De Duitsers arriveerden in 1899 nadat ze de Caroline-eilanden gekocht hadden van de Spanjaarden. Ze waren voornamelijk geïnteresseerd in de productie van kopra en andere commerciële producten. De bevolking werd min of meer gedwongen om voor de Duitsers te werken. In 1910-1911 brak de Sokehs-rebellie uit nadat een man van Pohnpei geslagen was door een Duitse opzichter. De Pohnpeianen vermoordden de opzichter en de opstand was een feit. De Duitsers namen echter wraak en samen met Melanesische troepen werd de haven van Kolonia geblokkeerd en de opstand neergeslagen. Zeventien rebellenleiders werden geëxecuteerd en in een massagraf gegooid. Uit voorzorg werden 426 Pohnpeianen verbannen naar Palau, terwijl er mensen van andere eilanden naar Pohnpei moesten verhuizen.

De Japanners namen Pohnpei in 1914 over van de Duitsers. Net als elders in Micronesië werd ook Pohnpei een plaats met verhoogde commerciële en agrarische ontwikkelingen. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog waren er 14.000 Japanners en Koreanen en maar ca. 5000 inheemse bewoners. Hoewel Japanse militaire fortificaties gebombardeerd werden door de Amerikanen en Kolonia bijna geheel met grond werd gelijkgemaakt, heeft Pohnpei nooit te maken gehad met een invasie door de geallieerden.

Voor de naoorlogse geschiedenis van Pohnpei: zie het hoofdstuk over de Federatie Micronesië.

Chuuk (Truk)

Volgens de legende zou rond de 14e eeuw de grote leider van Chuuk, Sowa Kachaw, samen met zijn zoon Sowooniiras op Chuuk geland zijn in een kano. Waar ze vandaan kwamen is een raadsel, maar het meest voor de hand liggend is Kosrae omdat veel legenden connecties met Kosrae hebben. Ze introduceerden nieuwe soorten broodfruitbomen en methodes om fruit langer te bewaren, uiteraard belangrijk voor de voedselvoorziening op het eiland. Met de komst van Sowukachaw ontstond ook clanvorming en een sociaal rangordesysteem.

De eerste Europeanen die Chuuk-lagune zagen waren Spanjaarden o.l.v. Alonso de Arellano in 1565. Ze werden zeer vijandig ontvangen door de lokale bevolking en moesten vluchten. Pas in 1814 gingen er weer Europeanen aan land, de Spanjaar Manuel Dublon. De Duitsers kochten Chuuk in 1899 van de Spanjaarden en ontwikkelde de kopra—productie verder en hadden hun hoofdkwartier op Dublon Island. In 1914 werd Chuuk bezet door de Japanners die meteen bases begonnen te bouwen op Dublon Island.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog was de Chuuk-lagune de belangrijkste militaire basis van de Centraal-Pacifische Japanse Keizerlijke Vloot. De Japanners dachten dat de lagune niet te veroveren was en werd dan ook het"Gibraltar van de Pacific" genoemd. Voor een invasie via het water was het inderdaad goed te verdedigen, maar vanuit de lucht zaten de Japanners als ratten in de val. Op 17 en 18 februari 1944 (Operatie Hagelsteen) werd de Japanse vloot gebombardeerd en zakten ca. 60 oorlogsschepen naar de bodem van de oceaan. Er zou echter nooit een invasie plaatsvinden op Chuuk. Toen de militairen Chuuk binnentrokken bleken er nog 30.000 Japanners op Dublon te zitten die het eiland niet wilden verlaten. Het Amerikaanse hoofdkwartier werd toen maar op het eiland Weno gevestigd.

Na een grondwetswijziging in 1989 werd de naam officieel Chuuk, hoewel velen het nog over Truk hebben als ze niet de inlandse taal spreken.

Voor de naoorlogse geschiedenis van Chuuk: zie het hoofdstuk over de Federatie Micronesië.

Yap

Aardewerk en andere archeologische vondsten op Map Island dateren de eerste bewoners van Yap op ca. 200 n.Chr. De inwoners van Yap regeerden eens over een uitgestrekt rijk dat zowel de Marianen als Chuuk omvatte. Het rijk van Yap was meer gebaseerd op magie dan op veroveringen. De hoge bazen van Yap Proper hadden tovenaars in dienst die konden zorgen voor honger, ziektes en typhoons. De zeer bijgelovige eilandbewoners van de andere eilanden schonken jaarlijks cijnsen om gunsten af te dwingen.

Het eerste contact met de Europeanen dateert van 1526 toen de Portugese ontdekkingsreiziger Dioga da Rocha op Ulithi landde. De volgende 300 jaar werden de rest van de eilanden van Yap"ontdekt". De eerste pogingen om Yap te koloniseren stelden weinig voor. In 1731 werd er een jezuïetenmissie gesticht op Ulithi. Toen er in 1732 een bevoorradingsschip voorbij kwam, bleken de 13 missionarissen vermoord door de eilandbewoners. Het zou nog ca. 100 jaar duren voordat de Europeanen weer regelmatig op Yap zouden verblijven. Toch trof de Fransman Dumont d'Urville begin van de 19e eeuw mensen aan die redelijk goed Spaans praatten. Men vermoedt dat dat kwam door de eilandhandel waar al wel veel Spanjaarden gevestigd waren. Rond 1830 werden twee Spaanse schepen aangevallen en de bemanningen vermoord.

Pas rond 1860 kon er weer normaal handel gedreven worden tussen de westerlingen en de inwoners van Yap. De Duitsers openden de eerste permanente handelspost in 1869. In 1885 probeerden de Duitsers Yap te annexeren hoewel de Spanjaarden het al lang geclaimd hadden. Daarna werd er permanent een garnizoen door de Spanjaarden op Yap gevestigd. In 1899, na de Spaans-Amerikaanse oorlog, verkocht Spanje Yap aan Duitsland, dat uitsluitend commercieel in Yap geïnteresseerd was. De inwoners van Yap werden min of meer gedwongen om te gaan werken in de mijnen en op de plantages. In 1914 werden de Duitsers door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gedwongen zich terug te trekken van de eilanden.

Op dat moment namen de Japanners de controle over Yap over. Bezorgdheid over het trans-pacific kabelstation tussen de Verenigde Staten en Sjanghai leidde ertoe dat de Verenigde Staten eerst garanties wilden hebben voor een onbeperkte toegang tot Yap. Pas dan zouden ze het Volkenbond-mandaat van Japan over Yap tekenen. Deze overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Japan werd in 1921 getekend. Hierna begonnen de Japanners op grote schaal te emigreren naar Yap en stichtten winkels, boerderijen en een aantal marineindustrieën. Hoewel er niet zoveel Japanners zaten als op andere eilanden van Micronesië, overvleugelden ze toch het aantal autochtone inwoners van Yap.

Toen de Tweede Wereldoorlog naderde werden de Japanners gedwongen vliegvelden en militaire fortificaties te bouwen. Gedurende de Tweede Wereldoorlog besloten de Amerikanen om Yap Proper niet binnen te vallen via de zee, maar wel te bombarderen vanuit de lucht. Het Ulithi-atol werd veroverd en ontwikkeld tot een belangrijke ondersteunende basis voor de geallieerden in 1944. Het grootste gedeelte van Micronesië is onafhankelijk, met uitzondering van Guam en Wake Island (Verenigde Staten) en de Noordelijke Marianen (Britse Gemenebest).

De federatie Micronesië wordt sinds mei 2015 geleid door president Peter Christian.

Bevolking

De Federatie Micronesië had in 2017 104.196 inwoners. De bevolkingsdichtheid bedroeg toen gemiddeld ongeveer 150 inwoners per km2. Etnisch gezien behoort de grote meerderheid van de bevolking tot de Micronesiërs. Op twee afgelegen atols wonen nog enkele duizenden Polynesiërs. Verder zijn er nog wat kleine maar wel belangrijke Amerikaanse en Aziatische gemeenschappen op de grotere eilanden. Ongeveer 22,5% van de bevolking woont in stedelijke of semi-stedelijke gebieden. Grotere concentraties emigranten leven o.a. in Honolulu, Guam en Californië.

De bevolkingsgroei bedroeg in 2017 -0,52%. De gemiddelde levensverwachting voor vrouwen bedraagt ca. 75,3 jaar en voor de mannen ca. 71,1 jaar. Het geboorte- en sterftecijfer per 1000 inwoners waren in 2017 respectievelijk 20 en 4.2. De zuigelingensterfte bedroeg in dat jaar 19.8 per 1000 levendgeborenen.

Kosrae

Kosrae heeft ongeveer 7700 inwoners, ca. 7% van het totale aantal inwoners van de Federatie Micronesië. Ongeveer 2600 mensen wonen in het Lelu- en Tofol- gebied, 1500 in Malem, 1150 in de Utwe regio, 2200 in Tafunsak en ca. 300 op andere eilanden.

Pohnpei

Pohnpei heeft ongeveer 37.000 inwoners en 95% daarvan woont op Pohnpei Island. Twintig procent komt van Kapingamarangi, Mortlock, Pingelap, Mokil, Kosrae, Palau, de Filippijnen, de Verenigde Staten, Japan of Australie. Hoewel de samenleving op Pohnpei behoorlijk verwesterd is, hebben vele Pohnpeianen nog een titel die refereert aan het traditionele clan-systeem. Kolonia is de grootste"stad" van de Federatie met ca. 3300 inwoners.

In Kapingamarangi Village of Porakiet, in West-Kolonia, leven veel mensen van Polynesische afkomst van de atols Kapingamarangi en Nukuoro, waar ook nog steeds veel mensen wonen van Polynesische afkomst. Na de rebellie op Sokehs Island begin 20e eeuw, werden alle Pohnpeianen gedwongen het eiland te verlaten. Inwoners van Mortlock en de atols Pingelap, Mokil en Sapwuafik namen hun plaats in en afstammelingen wonen nog steeds op Sokehs Island.

Zeer bijzonder is dat op het eiland Pingelap ca. 10% van de bevolking totaal kleurenblind (achromatopsia) is, zeker als men bedenkt dat totale kleurenblindheid over de hele wereld vrij zeldzaam is.

Chuuk

Chuuk is een van de eilanden van Micronesië met de meeste inwoners, ca. 58.000. Ongeveer eenderde daarvan leeft op het eiland Weno, en het eiland is daarmee een van de dichtst bevolkte van Micronesië.

Elk eiland van Chuuk heeft een dominante clan waarvan de leden rechtstreeks afstammen van de eerste bewoners van het eiland. Het hoofd van elke clan (chief) heeft in tegenstelling tot vroeger niet veel meer te vertellen over de andere inwoners van het eiland.

Yap

Yap heeft ongeveer 12.000 inwoners, waarvan 65% op Yap Proper leeft. Yap Proper heeft tien gemeentes met ca. 100 dorpjes. Eind 19e eeuw had Yap ongeveer 45.000 inwoners, maar door ziektes die de Europeanen met zich mee namen nam de bevolking in snel tempo af. Fysieke karakteristieken stammen af van de Westelijke Pacific met kenmerken van Filipino's, Palauanen en Indonesiërs. Gedurende de koloniale tijd werden er weinig huwelijken gesloten tussen mensen van Yap en Japanners of Europeanen, en dat is uniek in de Micronesische geschiedenis. Ze trouwden gewoon volgens hun kastestelsel en vreemdelingen bleven daarbuiten. Afhankelijk hoe men er tegenaan kijkt heeft Yap op dit moment nog zeven of negen kasten.

Ondanks vier koloniale machten bleef de cultuur van Yap vrijwel onaangeroerd en worden oude gewoontes en tradities nog steeds gehandhaafd. Inwoners van Yap lopen bijvoorbeeld nog vaak in traditionele kleding rond. De mensen die op de meest afgelegen eilanden van Yap leven, behoren tot de meest geïsoleerde ter wereld en leven nog bijna net zo als eeuwen geleden.

Taal

De Federatie Micronesië telt acht inheemse talen, maar geen van de deelstaten heeft dezelfde taal. Ze communiceren daarom meestal in het Engels.

Kosrae

Engels is de officiële taal en wordt door vrijwel iedereen gesproken. Het Kosreaans echter wordt vooral gesproken door de inwoners onderling.

Pohnpei

Het Pohnpeiaans is de belangrijkste inheemse taal. Andere Micronesische talen die op Pohnpei gesproken worden zijn: Mokilees, Pingelapees, Ngatikees, het Nukuoro-Kapingamarangi en het Mortlocks, een dialect gesproken op Chuuk. Engels wordt door velen gesproken en wordt in het onderwijs gebruikt.

Chuuk

De inheemse taal is het Chuuk, maar er zijn verschillende dialecten van kleine minderheden waaronder het Mortlocks. Het Engels is wijdverbreid. Itang is een gespecialiseerde taal, en wordt alleen geleerd door chiefs en mensen met een hoge rang. Deze taal wordt sinds de 14e eeuw gebruikt om bovennatuurlijke krachten op te roepen en geheime kennis door te geven.

Yap

De lokale talen op Yap zijn het Yap, het Ulithiaans, het Woleiaans en het Satawalees. De laatste drie talen worden gesproken op de verafgelegen eilanden.

De talen op de eilanden verschillen enorm; hierna volgen enkele voorbeelden:

Nederlands Kosrae Pohnpei Chuuk Yap

Hallo lotu wo kaselehie ran annim mogethin

Hoe gaat het met u? kom fuhkah ia iromw ifa usum ke us rogom buoch

Ja aok eng wuu arrogo'n

Nee moohi soo apw danga'

Dank u kulo kalahngan kiniso kam magar

Godsdienst

Op Kosrae is ongeveer 85% van de bevolking congregationalist en de religie speelt hier nog steeds een zeer grote rol in het dagelijks leven van de bevolking. De religieuze praktijken zijn sinds einde 19e eeuw nog nauwelijks veranderd. Diensten zijn in de Kosraeaanse taal en zijn beroemd vanwege de uitbundige koorzang. Kosrae heeft verder nog drie mormoonse kerken, een Assembly of God congregatie, een baptistenkerk, een katholieke kerk en een zevendedags adventistenschool.

De bevolking van Pohnpei en Chuuk is ongeveer gelijk verdeeld in protestanten en katholieken. Kolonia bezit de grootste protestantse kerk van Pohnpei en heeft ook een nieuwe kerk voor de ongeveer 500 congregationalisten van Kosrae. De oudste kerk van Chuuk dateert van 1875 en stond op het eiland Mortlock. De bevolking van Yap is voornamelijk katholiek.

Op alle eilanden komen nog o.a. kleine groepen mormonen, baptisten, Jehova's getuigen en aanhangers van het bahái voor.

Samenleving

advertentie

Staatsinrichting

De grondwet van de Federatie Micronesië ging op 10 mei 1979 van kracht. De Federatie heeft drie niveaus van bestuur: nationaal, staats en gemeentelijk niveau. De nationale regering is verdeeld in een uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht die allemaal ook nog"filialen" in de afzonderlijke deelstaten hebben. Het Congres van de Federatie heeft één kamer met veertien senatoren die bij elkaar komen in Palikir op Pohnpei. Elke staat heeft een senator in algemene dienst die vier jaar in het ambt blijft. De andere tien senatoren worden gekozen op basis van het aantal inwoners van de staat en deze blijven maar twee jaar in functie. Chuuk krijgt dan vijf senatoren, Pohnpei drie, Kosrae één en Yap één. De president en de vice-president, die niet van dezelfde staat mogen komen, worden door de Congresleden uit de senatoren in algemene dienst gekozen. Zij worden gekozen voor een periode van vier jaar. Elke staat heeft een gouverneur die door de bevolking gekozen voor vier jaar gekozen wordt.

De uitslag van de verkiezingen wordt nog steeds sterk beïnvloed door"peneinei" (familie) en"keinek" (clan). Op gemeentelijk niveau spelen de traditionele chiefs nog een actieve rol in het bestuur, met name op Yap, maar ook nog op Chuuk en Pohnpei. Vaak wordt daar nog geluisterd naar de mening van de chiefs voordat de mensen stemmen over bepaalde zaken. De burgemeester van een gemeente is vaak ook de lokale chief. In Kosrae echter hebben echte burgemeesters het chief-systeem volledig vervangen.

Yap heeft nog twee raden van traditionele leiders, de Council of Pilung van Yap Proper en de Council of Tamol bestaande uit chiefs van de verafgelegen eilanden. De twee raden kunnen elk wettelijk besluit afkeuren als dat inbreuk maakt op de tradities. Als de gouverneur van Yap Proper is dan moet de luitenant-gouverneur van de verafgelegen eilanden komen en vice versa.

Onderwijs

Tot en met de “high school” is het onderwijs in Micronesië over het algemeen gratis, maar op de meeste eilanden is er maar tot het veertiende jaar een schoolplicht. Hoger onderwijs is alleen te volgen in de belangrijkste plaatsen. De enige universiteit is de University of Guam, waar ook veel studenten van andere eilanden studeren. De grootste universiteit van de Zuid-Pacific is die van Fiji, met dependances op Tarawa, Majuro en Nauru. De universiteit is bekend door zijn zeelaboratorium.

Het bestuur van de deelstaten is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het basis- en middelbaar onderwijs. De federale overheid zorgt voor ondersteunende en coördinerende activiteiten. In Oost-Pohnpei ligt de Ponape Agriculture & Trade School. Dit is een door Jezuïeten gerunde high school waar vierjarige opleidingen in landbouw, bouwkunde en werktuigkunde gevolgd kunnen worden door ca. 160 leerlingen. De school staat hoog aangeschreven want jongens uit geheel Micronesië komen hier naar toe.

De eveneens door Jezuïeten gerunde Xavier High School op Weno, een eiland behorend bij Chuuk, opende al in 1953 haar deuren, en was de eerste vierjarige opleiding in Micronesië voor ca. 150 leerlingen uit de hele regio, en geniet eveneens een zeer goede reputatie.

Economie

De economie van de Federatie Micronesië is nog steeds erg afhankelijk van geld uit de Verenigde Staten. Als het 15 jaar durende verdrag (de Compact of Free Association die inhield dat de Federatie Micronesië jaarlijks een som geld krijgt in ruil voor exclusieve aanwezigheid van het Amerikaanse leger in dit gebied) tussen de Verenigde Staten en de Federatie afloopt, heeft men in totaal ca. 1,3 miljard dollar ontvangen. Het geld wordt gebruikt voor verbetering van de infrastructuur en het stimuleren van kleine bedrijvigheid. Als men echter goed kijkt is er weinig te zien van echte vooruitgang. Er zijn wat vliegveldjes bijgekomen en wat meer verharde wegen. Ook zijn er een aantal elektriciteitsprojecten gerealiseerd. Veel geld is hoogstwaarschijnlijk verdwenen in een aantal bodemloze putten.

Net als in andere Micronesische landen is de overheid van de Federatie de grootste werkgever met ca. twee derde van de totale beroepsbevolking. De balans tussen de import en de export is ernstig verstoord. Jaarlijks wordt er voor ongeveer 167 miljoen dollar geïmporteerd en maar voor ongeveer 88 miljoen dollar geëxporteerd! De belangrijkste exportpartners zijn Japan, de Verenigde Staten en Guam, de belangrijkste importpartners zijn de Verenigde Staten, Japan en Australië.

De wateren rondom de Federatie bevatten de meeste tonijn ter wereld. Jaarlijks wordt er voor ongeveer 250 miljoen dollar gevangen door met name Taiwanese en Chinese vissers. Deze betalen jaarlijks voor de visrechten tussen de 15 en 20 miljoen dollar. Na de Amerikaanse hulpgelden zijn dit de belangrijkste inkomsten voor de Federatie. Pogingen om een eigen visindustrie op te zetten mislukten tot nu toe. Levensmiddelen, machines en chemische goederen worden ingevoerd. Alle deelstaten bezitten internationale vliegvelden en de belangrijke havens bevinden zich in Kolonia (Pohnpei), Colonia (Yap), Lepukos (Chuuk), en Okat en Lelu (Kosrae).

Kosrae

De meeste mensen op Kosrae leven van de landbouw en de visserij die zich voornamelijk richt op de binnenlandse markt. Landbouwproducten als bananen, limoenen, mandarijntjes en taro worden op bescheiden schaal geëxporteerd naar o.a. Majuro, Pohnpei en Guam.

Het FSM Aquaculture Center produceert reuzenmosselen voor restaurants in Pohnpei en Chuuk. Fruitvleermuizen van het eiland Utwe worden verkocht als lekkernij aan Saipan. Het commercieel bevissen van de eigen wateren is vanwege de infrastructuur op Kosrae nog niet mogelijk.

Pohnpei

Doordat de regering van de Federatie gevestigd is op Pohnpei werkt de meerderheid van de beroepsbevolking voor de regering. Landbouw is zeer belangrijk voor Pohnpei maar is nog steeds voornamelijk gericht op de binnenlandse markt. Het eiland herbergt de Ponape Agriculture & Trade School, de enige agrarische handelsschool van geheel Micronesië.

Pohnpei heeft ook een aantal peperplantages. Naast kopra, gewonnen uit het vruchtvlees van de kokosnoot, zijn zwarte en witte peper dan ook de belangrijkste exportproducten van Pohnpei. Andere kokosnoot-gerelateerde exportproducten zijn olie, zeep en shampoo. Recent is er een textielfabriek neergezet op Kosrae en een moderne manier van geld verdienen is het verkopen van internetdomeinnamen aan FM-radiostations (de internet-extensie van de Federated States of Micronesia is namelijk FM).

Chuuk

Ook Chuuk is voor een groot deel afhankelijk van de gelden die beschikbaar komen door het verdrag met de Verenigde Staten (Compact). Dit geld zou voornamelijk gebruikt moeten worden voor sociale en economische projecten, maar wordt op dit moment vooral besteed aan het in stand houden van een enorm overheidsapparaat met meer dan 3000 ambtenaren. Regelmatig krijgt Chuuk dan ook kritiek van de andere deelstaten. De begroting van Chuuk vertoond elk jaar een forse tekort dat men probeert te verminderen door b.v. het schooljaar in te korten. De situatie liep dermate uit de hand dat zelfs het toeristenbureau enige jaren gesloten is geweest.

Volgens cijfers van de regering zou 20% van de beroepsbevolking op Chuuk werkloos zijn. In werkelijkheid ligt dit percentage waarschijnlijk veel hoger. De landbouw en de visserij zijn voornamelijk gericht op de binnenlandse markt. Men verbouwd voornamelijk broodfruit, kokosnoten, bananen en taro. Kopra levert wat inkomsten op. Chuuk heeft een kleine vissersvloot die vist voor de lokale markt.

Yap

Hoewel Yap zijn economische zaakjes het best voor elkaar heeft, is het geld van de Amerikanen ook hier nog onmisbaar. De landbouw en de visserij zijn gericht op de binnenlandse markt. De productie van kopra vindt vooral op de verafgelegen eilanden plaats. De betelnoten die op Yap verbouwd worden zijn van een uitstekend kwaliteit en worden zelfs geëxporteerd, hoewel sommige landen een importverbod hebben ingesteld omdat het als een drug beschouwd wordt.

In Kolonia is een textielfabriek gevestigd, de enige grote fabrieksactiviteit van de gehele Federatie. Het is een Taiwanese onderneming waar een paar honderd Chinezen op contractbasis werken, waardoor Yap alleen wat extra belastinginkomsten heeft. Het meeste textiel wordt verkocht aan de Verenigde Staten.

Het Amerikaanse visbedrijf Mid Atlantic leverde kortgeleden negen vissersschepen aan Yap. Visverwerkende activiteiten dragen tegenwoordig bij aan de economie van Yap en ook het toerisme speelt een steeds belangrijkere rol in de economie van het eiland.

Zeer opmerkelijk is het stenen geld dat vroeger gebruikt werd op Yap, en nu alleen nog maar af en toe bij speciale gelegenheden gebruikt wordt. In de Yapese taal wordt het geld"rai" genoemd. Het zijn grote platte stenen met een gat in het midden. Ze zijn wel tot 3,5 meter groot in doorsnee en wegen soms tussen de 4000 en 5000 kilogram! De grootte van de steen is niet altijd doorslaggevend voor de waarde ervan. De ouderdom en de geschiedenis van een steen dragen ook bij aan waarde van een steen. De stenen liggen vaak gewoon langs de kant van de weg, maar iedereen weet wie de eigenaar van de steen is, ook al verhuisd hij naar een ander eiland.

Japanners telden in 1929 13.281 stuks van deze"munten".

Vakantie en bezienswaardigheden

Pogingen om het toerisme op een hoger plan te brengen kregen een flinke klap te verwerken door de crisis. Met name de kapitaalkrachtige Japanners bleven massaal weg. Op dit moment komen 60% van de toeristen uit de Verenigde Staten en 25% uit Japan. Kunstnijverheid, vaak gemaakt van schelpen, hout en parels vindt gretig aftrek onder toeristen.

Op eilanden zoals Chuuk zijn ondiepe en uitgestrekte lagunes van monumentale schoonheid, vol met scheepswrakken en caleidoscopisch gekleurd koraal. De eilanden zijn een paradijs voor duikers, en velen beweren dat duiken en snorkelen in dit gebied ongeëvenaard zijn in de wereld.

Ontdek de prachtige watervallen van Pohnpei', met poelen die ideaal zijn om te zwemmen. Twee van de mooiste zijn Kepirohi en Sahwartik. Op 20 minuten rijden van Kolonia is de Nanpil rivier met een groot natuurlijk zwembad. In dezelfde rivier zijn de spectaculaire Liduduhniap Twin watervallen.

advertentie
Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

FEDERATIE MICRONESIE LINKS

Advertenties
• Federatie Micronesie Vliegtickets.nl
• Hotels Micronesië
• Traderracker plaats advertenties en verdien geld
• Vakantieveilingen bied mee op de beste deals

Nuttige links

Reisinformatie Micronesia (N)
Reizendoejezo - Micronesië (N)
Telefoongids Micronesië

Bronnen

Galbraith, K. / Micronesia Lonely Planet

Levy, N.M. / Micronesia handbook Moon

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt April 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems