Landenweb.nl

ARGENTINIE
 

Basisgegevens
  Officiële
  landstaal
  Spaans
  Hoofdstad  Buenos Aires
  Oppervlakte  2.780.400 km²
  Inwoners  45.045.131
  (mei 2019)
  Munteenheid  Argentijnse peso
  (ARS)
  Tijdsverschil  -4 ( zomer -5)
  Web  .ar
  Code.  ARG
  Tel.  +54

Steden ARGENTINIE

Buenos aires

Geografie en Landschap

Geografie

Argentinië (Spaans: República Argentina) is een republiek in het zuiden van Zuid-Amerika. De totale oppervlakte van het land bedraagt 2.766.889 km2, en daarmee is Argentinië na Brazilië het grootste land van Zuid-Amerika en grofweg 65 keer zo groot als Nederland.

advertentie

Argentinie satellietfoto

Foto:Pubiek Domein

Argentinië grenst in het oosten aan Brazilië (1224 km) en Uruguay (579 km), in het noordoosten aan Paraguay (1880 km), in het noorden aan Bolivia (832 km), en in het westen aan Chili (5150 km). In het oosten en zuidoosten grenst Argentinië aan de Atlantische Oceaan (4989 km). In het uiterste zuiden wordt Argentinië begrenst door het Beagle-kanaal. Het Andesgebergte vormt in het westen de natuurlijke grens met Chili. Het land is verder ruim 3500 kilometer lang en maximaal 1400 kilometer breed.

Buiten het continentale gebied bezit Argentinië geen territoria, maar doet wel aanspraken gelden op de Falklandeilanden (Islas Malvinas), Zuid-Georgië, de Zuid-Orkneyeilanden (Orkadas del Sud), alsmede op een sector van het Antarctisch continent, in totaal ca. 1,23 miljoen km2. Bovendien meent het recht te hebben op het voor de oostkust liggende continentaal plat, Mar Argentino.

Na de Amazonerivier in Brazilië is de Parañarivier, die bij Iguazú het land binnenkomt, de langste rivier van Zuid-Amerika met een totale lengte van 4500 kilometer, waarvan 1800 km door Argentinië.

De Falklandeilanden (Spaans: Islas Malvinas) worden sinds 1833 bezet door Groot-Brittannië. Toch heeft Argentinië sinds die tijd nooit haar aanspraken op de eilanden opgegeven.

Dat leidde in 1982 zelfs tot een heuse oorlog tussen Argentinië en Groot-Brittannië, die gewonnen werd door de Britten.

Landschap

advertentie

Aconcagua Argentinie

Foto:Daniel Peppes Gauer Creative Commons Attribution 2.0 Generic no changes made

Argentinië kan, landschappelijk gezien, verdeeld worden in vier regio’s:

Het noordwesten met het Andesgebergte en het Altiplano (betekent hooggebergte). De Aconcagua is met zijn 6960 meter de hoogste berg van de Andes en van het hele westelijk halfrond (het laagste punt van Argentinië is Salinas Chicas op het schiereiland Valdes, -40 meter). Andere hoge toppen zijn de Cerro Bonete (6872 m) en de vulkaan Llullaillaco (6723 m) en verder nog tientallen bergen boven de 6000 meter.

De Andes kent ook grote gletsjers, waaronder de Perito Moreno die zich elk jaar vele centimeters verplaatst, en verder enorme valleien en tientallen zoutmeren.

Het Altiplano gaat langzaam over in de pre-Cordillera, en bergketen met grote ravijnen. Iets meer naar het westen ligt het El Chaco-gebied met eindeloze savannes bedekt met ondoordringbaar struikgewas.

Het noordoosten, één grote subtropische laagvlakte met savannes, bossen,

rivieren en moerassen. Hier komen grote rivieren als de Paraná, Uruguay en Paraguay het land binnen. Al deze rivieren monden uit in de grote delta van de Rio de la Plata. Hier bevinden zich ook de meeste bosgebieden van Argentinië, onder andere de regenwouden van de provincie Misiones, in het grensgebied met de buurlanden Brazilië en Paraguay.

In het noordelijke deel van dit gebied sieren tientallen rivieren en watervallen het landschap, waarvan de Iguazú de beroemdste en een van de breedste ter wereld is. De watervallen liggen op het drielandenpunt van Argentinië, Brazilië en Paraguay.

Naar het zuiden toe verandert het landschap in één groot moerasgebied, Los Esteros del Iberá. Nog zuidelijker ligt de provincie Entre Rios met veel grasland.

In het midden van Argentinië ligt de ‘Pampa Humeda’, een enorm uitgestrekte vruchtbare vlakte. De pampa’s liggen in het midden van Argentinië en beslaan een kwart van het totale grondgebied. Het noordelijke en middelste gedeelte vormen de vochtige Pampa Húmeda, het zuiden en westen vormen de droge Pampa Seca.

De Pampa Húmeda is wat heuvelachtig met veel vegetatie en uitgestrekte weidevelden. De Pampa Seca is vlakker en droger.

Ten noordwesten van het pampagebied ligt de Las Sierras de Cordóba, het centraal bergland. Hier ligt ook het grootste meer van Argentinië, Mar Chiquita, en het grootste zoutmeer van het land, Salinas Grandes.

advertentie

Nahuel Huapi Argentinie

Foto:Klaus 15 Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

In het zuiden ligt Patagonië, met langs de oostkust een grote laagvlakte en in het westen het Andesgebergte. Het gebied beslaat ongeveer een kwart van het land. Van hieruit stromen tweegrote rivieren, de Rio Colorado en de Negro.

Prachtig gelegen meren in de Patagonische Andes zijn het Nahuel Huapi en het Lago Argentino. In totaal telt dit merengebied meer dan 40 meren. Verder kent dit gebied enorme bossen, besneeuwde bergtoppen en gletsjers. De bergen in het merendistrict zijn niet meer zo hoog, maar vermeldenswaard zijn de vulkaan Lanín (3776 m) en de cerro Tronador (3554 m). Kenmerkend is dat het gebergte hier steeds meer vulkanisch begint te worden.

Patagonië loopt helemaal door tot Tierra del Fuego of Vuurland, een eiland in het uiterste zuiden van Argentinië.

Patagonië is te verdelen in het vlakke woestijnachtige deel vanaf de Atlantische Oceaan tot de Andes, en het gebied rond de Andes. Hier is de Andes bedekt met een permanente ijskap: de Campos de Hielos, de grootste ijsmassa op het vasteland na de Zuidpool (18.000 km2). Verder komen we hier enorme gletsjers, meren en grote loofbossen tegen. Meer landinwaarts vinden we een gigantisch steppegebied; vlak, grote rotspartijen, tafelbergen en maar weinig vegetatie door de zeer geringe regenval. Dit gedeelte van Patagonië verandert hier langzaam in een woestijn als gevolg van de extreme droogte, de voortdurende harde wind en de bodemerosie.

Het noordelijk deel van Vuurland is vlak en bedekt met veengrond. Zuidelijker wordt het bos- en bergachtiger, en hier liggen ook prachtige meren en fjorden.

Klimaat en Weer

De vele klimaten die men in Argentinië aantreft, wordt in hoofdzaak bepaald door de grote uitgestrektheid in noord-zuidrichting en door de aanwezigheid van het Andesgebergte langs de westkust van Zuid-Amerika. Argentinië kent verschillende klimaatzones, waarvan de gemiddelde temperatuur naar het zuiden toe afneemt. Zo heeft Argentinië een subtropisch noorden terwijl het zuiden vrijwel aan het poolgebied grenst, met de daarbij horende lage temperaturen.

Argentinië ligt op het zuidelijk halfrond, waardoor de seizoenen tegengesteld zijn aan die van Nederland. De zomer duurt van december tot en met maart en de winter van juni tot en met september.

advertentie

Klimaat zones Argentinie

Foto:P. S. Burton Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International no changes made

Het noordoosten van het land is vochtig (tot 2000 mm neerslag per jaar) en warm. Buenos Aires, dat ongeveer midden in dit gebied ligt, heeft een gemiddelde jaarlijkse temperatuur van 16°C, een julitemperatuur van 9°C en een januaritemperatuur van 23°C. Over het algemeen heerst hier een gematigd klimaat, met ’s winters temperaturen nauwelijks beneden de 0°C; in de zomer kunnen de temperaturen oplopen naar 40°C. De jaarlijkse neerslag, vaak in vorm van stortbuien, bedraagt ongeveer 940 mm en komt onregelmatig over het jaar voor. De luchtvochtigheid kan vooral in de zomer (december tot en met maart) zeer hoog zijn. Opmerkelijk zijn de snelle temperatuurschommelingen, die in 24 uur tijd een verschil van meer dan 20°C kunnen bedragen. Ook komen er in de winter ronduit zwoele periodes voor en in de zomer regelmatig frisse dagen.

advertentie

Pampas Argentnie

Foto:Roberto Fiadone CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De droge Pampa Seca heeft vrij warme zomers en milde winters. Toch zijn er grote verschillen: in Rosario is het meer dan 300 dagen vrij warm, zuidelijker in Bahia Blanca niet meer dan ca. 150 dagen. In het hele gebied valt gemiddeld maar 400 mm regen per jaar. De Pampa Húmeda is veel vochtiger met veel vegetatie.

Van de Atlantische kust naar het westen komt het land steeds meer onder de invloed van het gebergte, waardoor de neerslag afneemt, aangezien de overwegend noordwestelijke winden van gematigde breedte de meeste neerslag aan de westkust van Chili doen vallen. Het westelijk gedeelte van Argentinië heeft dan ook hier en daar een duidelijk woestijnklimaat. Hier zijn de droogste en warmste plaatsen van het land met regelmatig temperaturen boven de 40°C. Wat zuidelijker, rond de stad Mendoza, zijn de temperaturen wat aangenamer.

advertentie

Patagonie Argentinie

Foto:Annalisa Parisi Creative Commons Attribution 3.0 Unported no changes made

De steppen en woestijnen van Patagonië liggen in een zone met overwegend westenwinden. In het voor- en najaar kan het in dit gebied hevig stormen. Het gebied ligt in de regenschaduw van de hoge Cordillera de Andes, waardoor er in het oosten van Patagonië vaak maar 200 mm neerslag per jaar valt.

De zomers in het noordwesten zijn zeer warm, maar het is er door de lage luchtvochtigheid goed uit te houden. In de zomer wordt het gemakkelijk 35°C, in de winter over ca. 18°C en ’s nachts rond het vriespunt. De zomer is wel het regenseizoen met zeer felle buien die in een mum van tijd starten blank zetten.

Vuurland in het uiterste zuiden heeft een onaangenaam klimaat door de stromingen van de oceaan en de uitlopers van het Andesgebergte. In de zomer valt er veel regen en waait het hard. De temperaturen komen niet boven de 15°C. ’s Winters zijn de temperaturen vrij mild.

advertentie

Argentinie Klmaatdiagram Rosario

Foto:Publiek domein

Argentinië kent twee bijzondere windfenomenen die beide worden veroorzaakt door langstrekkende depressies. De warme, vochtige ‘zonda’ voert als noordelijke wind tropische lucht aan, aan de voorzijde van een depressie. De koude ‘pampero’, zo genoemd omdat de uit het zuiden aangevoerde lucht veelal stof meevoert uit de pampa's, wordt gekenmerkt door krachtige rukwinden die optreden tijdens het passeren van het koufront van de depressie.

Gemiddelde maandelijkse temperaturen

januari (zomer)juli (winter)
Ushuaïa9,0°C1,6°C
El Calafate12,8°C1,2°C
Bariloche14,5°C2,3°C
Puerto Madryn21,0°C3,0°C
Salta en Jujuy21,3°C10,5°C
Mendoza23,7°C7,7°C
Buenos Aires24,1°C10,7°C
Iguazú25,3°C14,6°C

Planten en dieren

Planten

advertentie

Quebracho Argentinie

Foto:Publiek domein

De grote verschillen die voorkomen tussen de diverse vegetatietypen in Argentinië worden vooral veroorzaakt door zaken als temperatuur en regenval. In totaal telt het land 10.000 verschillende planten.

In het hoge, droge noordwesten komen veel cactussoorten voor, zelfs tot 4000 meter hoogte. De meeste voorkomende cactus is de cardones of zuilcactus. Daarboven komen vooral dwergstruikheide en kussenvormende soorten voor.

In de valleien komt men vaak de algarrobo-boom en met name de lapacho-boom tegen.

De Chaco-vlaktes in het noordoosten zijn een overgangsgebied tussen de subtropische bossen en de Pampavlaktes. Laag doornachtig struikgewas is hier vrij algemeen, samen met een van de bekendste bomen uit Argentinië, de quebracho, door zijn harde hout en hoog tanninegehalte (belangrijk bij de productie vanlooistof) economisch belangrijk. Karakteristiek is hier verder de chorisia of flessenboom.

Dit is ook het gebied van prachtige orchideeën en het nationale symbool van Argentinië, de vuurrode ceibo. In het Parque Nacional el Palamar groeit de yatay-palmboom, die nog maar op enkele plaatsen ter wereld voorkomt.

Naar het oosten, richting Brazilië, verandert de vegetatie aanzienlijk. Hier vindt men subtropische bossen met palmen, ceders, lapacho’s, araucaria’s, Yerba mate-struik (een hulstsoort), palo rosa en pino paraná als meest opvallende verschijningen. Langs de rivieren groeien enorme varens.

Meer naar het zuiden volgt een groot moeras- en watergebied, met de grote groene irupé, een waterlelie, als meest bijzondere plant. De irupé kan een doorsnede bereiken van één tot twee meter.

Argentinie Araucaria

Foto:MonicaSP54 in het publieke domein

Het Merengebied, in het westen van Argentinië, wordt gekenmerkt door grote loof- en naaldbossen. Zeer bijzonder is hier de zeldzame, en daarom de beschermde araucaria, een van de oudste boomsoorten ter wereld. Ze kunnen honderden jaren oud worden en groeien meestal op een hoogte van ca. 1800 meter. Zeldzaam is ook de arrayán-boom, die nog maar op enkele plaatsen ter wereld groeit. In het zuidelijke Merengebied ligt een nationaal park voor de alerce, een naaldboom. Ze kunnen meer dan 2000 jaar oud worden en 40 tot 50 meter hoog. Verder groeien in dit gebied onder andere cipressen en de beukenboomsoorten coihue, lenga en ñire.

Bekende bloemen zijn de bottelita en de amancay, het bloemsymbool van het Merengebied. Verder valt op dat er veel tulpensoorten groeien.

De Patagonische vlakten zijn grotendeels begroeid met steppegras en lage struiken, bomen komen er bijna niet voor.

Het Patagonische bergland is wat bosrijker met beukenboomsoorten als de rauli, lenga, ñire en coihue, ook wel Nothofagus-bossen genoemd. Door de overvloedige regenval blijven deze bomen altijd groen, behalve boven de 1500 meter, waar het te koud is.

De pampa’s zijn wat de vegetatie betreft erg arm. Om wat schaduwplekken te creëren heeft men zelfs veel ombu’s geplant, waarvan de boomkruin een diameter van ca. 30 meter heeft. Ook de uit Australië afkomstige eucalyptus komt op de pampa’s veel voor.

Op de vochtige Pampa Húmeda overheersen hoge, harde grassoorten als chañar en espinal. Op de droge Pampa Seca overheerst de doornstruik

dieren

Guanaco Argentinie

Foto:Liam Quinn Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Door de grote lengte van het land omvat Argentinië allerlei soorten klimaten met de bijbehorende dierenwereld. In Noord-Argentinië komen bijvoorbeeld 55 soorten slangen voor, in het zuiden slechts één en in het uiterste zuiden is geen slang meer te vinden. In totaal telt het land meer dan 300 verschillende soorten zoogdieren en 1000 verschillende vogelsoorten.

Enkele dieren komen in grote delen van het land voor en zijn zeer karakteristiek voor Argentinië en Zuid-Amerika. Twee daarvan zijn guanaco en de vicuña, beide verwant aan de lama. Deze dieren leven vooral in de hooggebergtes in het noordwesten, in het zuiden langs de kust van Patagonië en in de valleien van het Andesgebergte.

De nandoe is en Zuid-Amerikaanse struisvogel, die leeft in de valleien van het noordwesten, en op de Pampa’s en de Patagonische laagvlakte.

De lagunes in het droge noordwesten van Argentinië zijn belangrijke broed- en verblijfplaatsen van drie soorten flamingo’s, de flamingo austral, de flamingo chico en de flamingo chilena. Een roofvogel die hier veel voorkomt is de majestueuze condor met een spanwijdte van tot ca. drie meter.

In het nationale park Parque Nacional El Rey leeft de jaguar en de ‘ardillaraja’, een eekhoornsoort die zich pas boven de 1500 meter thuis voelt.

Argentinie Reuzengordeldier

Foto:Marianocecowski CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In het moeilijke klimaat van de noordoostelijke Chaco-vlaktes leeft het reuzengordeldier, de ‘tatú carreta’. Rond de moerasgebieden leven slangen, miereneters, een kleine krokodillensoort, en apen als de ‘mono cai’ en de ‘coati’. Een opvallende watervogel is de ‘espátula rosada’, een lepelaarsoort. Verder naar het oosten, in de subtropische bossen, leven toekans, tapirs, kolibries, apen, vele kikkersoorten en geweldige aantallen vlinders.

Meer naar het zuiden liggen uitgestrekte moeras- en watergebieden, met de ‘garza mora’, een grote reigersoort, het waterzwijn, navelzwijn, brilbeer, brulaap, en de ‘chajá’, een kuifhoenderkoet. Verder nog krokodillen, schildpadden en bevers. De moerassen van Corrientes zijn rijk aan slangen, gevreesd zijn de ratelslang en de jarará.

De manenwolf lijkt op een vos, maar heeft veel langere poten en lange haren in zijn nek. Zijn vacht is roodbruin met een witte vlek op de keel en een witte staart.

In de bossen van het merengebied komen enkele hertensoorten voor, zoals de huemul en de vrij zeldzame kleine poedoe. De gato huiña, een grote wilde kat, jaagt op vogels en kleine knaagdieren.

Meest opvallende vogels zijn de carpintero cabeza roja, een spechtensoort, de Patagonische lijster, en de picaflor austral, een kolibriesoort.

De rivieren en meren zitten vol met zalm en forel, onder andere de Europese forel of trucha marrón.

Argentinie Tinamou

Foto:CHUCAO Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Op de Patagonische vlaktes veel kleine, maar wel bijzondere dieren. Zo is daar de armadillo, een gordeldier, de mara of pampahaas, een merkwaardig uitziend knaagdier, en de Patagonische vos. Grote dieren zijn de guanaco, de poema en de nandoe. Een veel voorkomende vogel is de bruine gekuifde tinamou. Typische lagunevogels zijn de flamingo en de zwarthalszwaan.

Eind 18e eeuw kwamen de eerste merino-schapen met de Spanjaarden mee naar Argentinië, op dit moment vreten reusachtige schaapskudden (ca. 25 miljoen) de vlaktes kaal.

Argentinie Magelhaen-pinguin

Foto:Michaël CATANZARITI CCAttribution-Share Alike 3.0 Unported no changes

De Patagonische kust is het domein van de zeeolifant, de zeeleeuw, de zuidelijke zeehond, de gewone zeerob en pinguïns, waarvan de Magelhaen-pinguïn de meest voorkomende is.

Wat verder de zee op komen tussen juni en oktober honderden zuidkapers aan om te jongen. Deze walvissoort kan wel 18 meter lang worden. Verder leven hier dolfijnen, tonijnen en orka’s.

Vogels zijn hier volop te vinden, onder andere uiteraard zeemeeuwen, maar ook koningsaalscholver, witte plevier, Magelhaenscholekster, malmokalbatros en reuzenstormvogel.

Een bijzondere verschijning is de centolla, een krabbensoort die wel één meter in doorsnee kan worden.

De pampa’s zijn wat de fauna betreft een vrij arm gebied. Guanaco’s en nandoes komen veel voor, evenals herten als de ciervo de los Pantanos en de ciervo de la Pampa. Op de droge pampa leeft het gordeldieren in de cañyons de jakhalsvos.

De pampa’s zijn verder een echt koeiengebied, met soorten als shorthorn, Aberdeen angus, hereford, charolais en zelfs de Friese zwartbontkoe, de ‘vaca Holandesa’.

Geschiedenis

Pre-Columbiaanse periode

Cueva de los Manos Patagonie Argentinie

Foto:Mariano Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Ongeveer 6000 jaar v.Chr. leefden er al mensen in Argentinië. In de provincies Córdoba en San Luis zijn voorwerpen gevonden die daarop duiden. Ca. 5000 jaar v.Chr. bestonden de eerste agrarische gemeenschappen en 1000 jaar later ontstonden de eerste culturen en woongemeenschappen. Zelfs op het zuidelijke en onherbergzame Vuurland zijn resten gevonden die bijna 7000 jaar oud zijn. Het waren jagende nomaden die profiteerden van de vele dieren die in het warme vochtige klimaat goed gedijden.

De eerste echte aanwijzingen van woongemeenschappen en volkeren zijn keramiek, stenen voorwerpen en menhirs, gevonden in onder andere de provincies Jujuy, San Juan en Tucumán.

In het noorden en oosten van Argentinië ontwikkelden zich agrarische gemeenschappen die leefden van bonen, zoete aardappelen en vooral maïs. Mensen in het noordwesten fokten al lama’s en gebruikten de wol om kleding te maken. Ook het midden van het land maakte een agrarische ontwikkeling door, maar in Patagonië en Vuurland bleef men afhankelijk van de jacht, waardoor daar de culturele ontwikkeling achterbleef.

In de eerste eeuwen na het begin van onze jaartelling was er al sprake van huizenbouw, het gebruik van bronzen en koperen voorwerpen en zelfs een ingenieus irrigatiesysteem.

Rond het jaar duizend tot 1480 was Argentinië op de volgende manier verdeeld onder de belangrijkste indianenvolken:

Noordoosten: Diaguitas

Midden: Huarpes

Pampa’s en langs de kust: Querandies en Puelches

Chacogebied: Tobas

Merendistrict: Araucaniërs

Patagonië: Tehuelches

Vuurland: Onas, Yaghanes, Selknam en Haush

In 1480 werd het noordoosten van Argentinië binnengevallen door de Inca’s, die op zoek waren naar zilver en goud. Ze vonden echter bijna niets en kwamen niet verder dan de provincie Salta in het uiterste noorden van Argentinië.

Spaanse overheersing

Casa de Tucuman Argentinie

Foto:Angel Paganelli in het publieke domein

In 1516 meerde de avonturier Juan Díaz de Solis Rio aan bij de Rio de la Plata, maar hij werd helaas vermoord en vervolgens opgegeten door de indianen.

Daarna was het de Venetiaan Sebastian Cabot die langs de oevers van een brede riviermond zeilde, die hij de Rio de la Plata noemde, en ook hij was op zoek naar zilver.

In 1536 kwamen de eerste Europeanen aan land en het was Pedro de Mendoza die aan de Rio de la Plata de nederzetting Santa Maria de los Buenos Aires (de heilige Maria van de schone lucht) stichtte. Het dorpje werd een paar jaar later verwoest door de indianen en Mendoza vluchtte naar het noorden. Ca. 40 jaar later werd het definitieve Puerto Santa Maria de los Buenos Aires gesticht door Juan de Garay.

Vanuit Bolivia kwam er een andere groep Spanjaarden het noorden van Argentinië binnen en zij hadden veel meer succes. Binnen enkele decennia was het hele noorden gekoloniseerd en ontstonden er steden als Mendoza (1561), San Juan (1562), Tucumán (1565) en Córdoba (1573). Dit gekoloniseerde gebied werd op papier geregeerd vanuit Lima in Peru maar in werkelijkheid was de invloed van de Spanjaarden te verwaarlozen. Het waren vooral de jezuïtische missionarissen die hiervan profiteerden. Zij stichten vanaf 1609 in het noordoosten zogenaamde ‘reducciónes’, missieposten die goed samenwerkten met de indianen en ze probeerden te beschermen tegen de grootgrondbezitters, die veel slaven nodig hadden voor hun plantages. Hierdoor ontstonden posten die economisch volledig zelfvoorzienend waren. Ook in het noordwesten ontstonden dergelijke gemeenschappen, met het grote verschil dat deze opgezet werden door de plaatselijke ‘overheid’. De indianen woonden in zo’n ‘encomienda’, maar in feite leidden ze gewoon een slavenbestaan. Heel veel indianen hielden het niet lang vol; door het harde werk en de vele ziektes die uitbraken decimeerde de indiaanse bevolking binnen enkele decennia, en waren de encomienda’s eigenlijk overbodig. De encomienda’s werden vanaf die tijd min of meer vervangen door ‘haciënda’s’, boerengemeenschappen die zelfstandig het land bewerkten en later ook vee hielden op zogenaamde ‘estancia’s’. De eigenaren waren vaak Spanjaarden die in Zuid-Amerika geboren waren, de criollo’s, en door mestizo’s, die half Spanjaard, half indiaans waren. Ze verbouwden tabak, suikerriet, maïs en katoen.

In 1767 veranderde de positie van de jezuïtische missieposten ingrijpend door een besluit van de Spaanse koning Philip III. Volgens Philip ondermijnden de jezuïeten het Spaanse gezag en ze werden gesommeerd om terug te keren naar Spanje. De werkelijkheid was echter ietsjes anders. Het betrof vooral een strijd tussen de grootgrondbezitters en de kerk, die bijna even machtig en rijk waren.

De jezuïeten hadden geen middelen of macht om te blijven en met duizenden tegelijk vertrokken ze uit Argentinië. Dit was meteen het einde van de vele reducciónes, die allemaal verwoest werden. In 1777 besliste Spanje dat Rio de la Plata een onderkoning zou krijgen die direct onder de Spaanse koning zou staan. Argentinië viel daardoor niet meer onder de Peruaanse onderkoning.

Belangrijk was dat er nu vanuit Buenos Aires ook handel gedreven mocht worden met Spanje. Tot dan toe was Buenos Aires een relatief onbeduidende smokkelhaven gebleven sinds de stichting in 1580. Twee andere steden, Tucumán en Córdoba, waren al veel belangrijker voor de Noord-Argentijnse regio. Tucumán was in die tijd hét handelscentrum, ook voor export naar naburige landen, en Córdoba was het intellectuele centrum met universiteiten en hogescholen.

Argentinië onafhankelijk

Argentinie Historisch Museum Buenos Aires

Foto:Georgez in het publieke domein

Vanaf deze tijd werd Buenos Aires de belangrijkste handelsstad, zowel voor de doorvoer naar onder andere Bolivia en Peru als voor de export naar Europa. Door de opkomst van Napoleon aan het begin van de negentiende eeuw, verloor Spanje langzaam zijn greep op de koloniën, ook al doordat de Spaanse vloot niet veel meer voorstelde.

De machtige positie van Spanje werd al snel overgenomen door de Britten die een groot deel van de handel naar Zuid-Amerika in handen hadden genomen. Ze lieten natuurlijk ook hun oog vallen op Argentinië en dan natuurlijk vooral op Buenos Aires. In 1806 werd Buenos Aires door de Britten bezet, maar al in 1807 werden ze verdreven door een legertje opstandelingen dat hartstochtelijk gesteund werden door de bevolking. Spanje was ondertussen door Napoleon ingenomen en de criollo’s verlangden steeds meer naar onafhankelijkheid ten opzichte van Spanje. Het waren uiteindelijk Manuel Belgrano, Bernardino Rivadavia en Mariano Moreno, drie criollo’s, die beïnvloed door de Franse verlichting en door de Franse Revolutie het initiatief namen voor een onafhankelijke staat.

Op 25 mei 1810 riepen enkele honderden burgers een voorlopige junta van de provincie Rio de la Plata uit, die het gezag van de Peruaanse onderkoning zou overnemen. De grootgrondbezitters (estancieros) wilden hun landerijen natuurlijk behouden en er ontstonden al snel problemen tussen de zogenaamde Unitario’s, die een sterk centraal gezag wilden, en de Federalisten, de leiders van de provincies en landeigenaren die zich niet wilden onderwerpen aan het centrale gezag in Buenos Aires. Elders in Zuid-Amerika probeerden Spaansgezinden Bolivia weer in te nemen en ook in Uruguay en Paraguay was het zeer onrustig.

Onafhankelijkheid

Argentinie Huis van de Onafhankelijkheid Tucuman

Foto:Fulviusbsas Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Op 9 juli 1816 werd er een grondwet aangenomen en de onafhankelijkheid uitgeroepen in Tucumán. Het enige probleem was nog om de Spanjaarden definitief te verdrijven uit Argentinië. Onder de Argentijnse generaal José San Martin werden de Spanjaarden in 1817 verslagen en bevrijdde hij achtereenvolgens Chili en Peru, zonder overigens veel erkenning te krijgen. In het binnenland brak een interne strijd los tussen de federalistische gaucho’s van het platteland en de unionistische hoofdstedelingen. In 1829 kwam de caudillo (machtige leiders van een provincie of regio) Manual de Rosas met behulp van de gaucho’s aan de macht. De regeerperiode van De Rosas zou een van de bloedigste uit de Argentijnse geschiedenis worden. Niet alleen voorstanders van een centraal gezag, de Unitario’s, indianen en gaucho’s werden op grote schaal vermoord; ook collega-caudillo’s werden door de geheime politie, de Mazorca, afgeslacht.

De oppositie, geleid door enkele intellectuelen, kreeg de hulp van de caudillo-generaal José Urquiza en het lukte hem met een vrijwilligersleger om het leger van De Rosas in 1852 te verslaan.

In 1853 werd er een nieuwe grondwet aangenomen en Urquiza werd de eerste president van Argentinië. Er volgde een periode van opbouw, rust en bloei. Zelfs een bloedige oorlog met Brazilië en Uruguay tegen Paraguay kon de modernisering niet tegenhouden. Dankzij deze oorlog kreeg Argentinië er in 1870 zelfs grondgebied bij: de provincies Chaco, Formosa en Misiones.

Onder president Sarmiento, die in 1868 aan de macht kwam, werd het onderwijssysteem vernieuwd en kregen de landbouw en de veeteelt op de pampa’s enorme impulsen. Door koelsystemen, de uitvinding van prikkeldraad en vervoer via spoorlijnen kon Argentinië zelfs gaan denken aan de export van vlees naar de Verenigde Staten en Europa. Een van de problemen was echter het tekort aan arbeidskrachten, maar dit werd opgelost door de komst van grote groepen Europese immigranten. Verder moesten de indianen van de toekomstige weidegronden verdreven worden. Dat probleem werd opgelost door generaal Julio Roca, die in 1879 op grote schaal indianen liquideerde. Op deze bloedige manier kregen de grootgrondbezitters er binnen enkele maanden ca. 400.000 km2 pampagrond bij. In nog geen zestig jaar tijd steeg het aantal inwoners van Argentinië van 800.000 in 1851 naar acht miljoen in 1910. De bevolking was op dat moment zeer divers van samenstelling en driekwart was niet-Argentijn. De Europese arbeiders werden in een soort kolonies aan bepaalde gebieden of werkzaamheden toegewezen. Zo werkten Italianen, Spanjaarden en Engelsen vaak in de havens, Franse en Zwitserse boeren in Mesopotamia en Duitsers in de bossen van de provincie Misiones. De werkelijke macht was in Argentinië in handen van de grootgrondbezitters, de graan- en veeboeren, de financiële elite en de exporteurs van vlees en wol. Het ging Argentinië in die tijd economisch zeer voor de wind en het land behoorde enige tijd tot de tien rijkste landen van de wereld.

De Eerste Wereldoorlog had grote gevolgen voor de Argentijnse economie. De afzetmarkt Europa viel grotendeels weg, waardoor men zijn schulden niet meer kon betalen en het land in een financiële crisis raakte. Zoals te voorspellen was kwam de middenklasse meteen in opstand omdat zij het hardst getroffen werd door de crisis; zij eisten meer vrijheid en openheid. Deze middenklasse bestond voor een groot deel uit Europese immigranten die onder leiding van Leonardo Alem de Unión Civica Radical oprichtte, de Radicale Burgerunie.

In 1916 werden de eerste vrije algemene verkiezingen gewonnen door de radicalen en Hipólito Yrigoyen werd tot president gekozen. Na de Eerste Wereldoorlog kwam Argentinië economisch weer volledig in beeld; Amerika en Europa hadden weer veel graan en vlees nodig, en daardoor begon er weer een periode van voorspoed en relatieve welvaart die tot eind jaren twintig duurde. President Alvear (1922-1928), die de gouden standaard voor het land herstelde, werd weer opgevolgd door Irigoyen.

In 1930 kreeg ook Argentinië te maken met de internationale economische crisis en de conservatieve krachten zagen hun kans schoon en pleegden een staatsgreep. Analoog aan de situatie in Europa staken ook in Argentinië fascistische en nationalistische ideeën de kop op. Irigoyen werd opgevolgd door generaal José Felix Uriburu en daarna volgden tot het einde van de Tweede Wereldoorlog een keur van presidenten, achtereenvolgens Agustín P. Justo, Roberto Marcelino Ortiz, Ramón S. Castillo, Pedro Pablo Ramirez en Edelmiro Julian Farrell.

Tijdperk Perón

Juan Peron en Evita Argentinie

Foto:Publiek domein

President Castillo hield Argentinië buiten de oorlog, wat de ergernis van de Verenigde Staten uitlokte. Het was pas onder president Ramirez dat Argentinië de diplomatieke betrekkingen met Duitsland verbrak en op het laatste moment werd ook nog de oorlog verklaard aan Duitsland en Japan.

De ideeën van de Europese dictators werden tijdens de oorlog echter met belangstelling gevolgd. Juan Perón, officier in het leger, was een van die figuren die politieke sympathieën had voor het sociaal-economische beleid in Duitsland en Italië. Om het fascisme te analyseren werd hij in Italië gestationeerd om dat met eigen ogen te aanschouwen.

Toen hij terugkwam wist hij dan ook precies wat Argentinië nodig had. Allereerst werd hij onderminister van Arbeid en in 1943 en 1944 wist hij veel aanhangers te krijgen onder Spaanse en Italiaanse emigranten, haven- en landarbeiders. Het werd steeds duidelijker dat Perón eens de leider van Argentinië zou worden; in 1944 werd hij al vice-president en minister van Oorlog en was zodoende een machtig man in de regering Farrell.

In 1945 volgde er een tijdelijke terugslag toen hij gearresteerd werd na een nieuwe militaire staatsgreep. Een jonge radio-omroepster hoorde dit en riep de bevolking via de radio op om te gaan protesteren tegen de gang van zaken. In oktober 1945 verzamelden zich dan ook honderdduizenden mensen in Buenos Aires, en met hulp van het leger en door het uitroepen van een grote staking werd Perón teruggeroepen, en in 1946 werd hij zelfs president. Hij trouwde met de radio-omroepster Eva Duarte, die vanaf toen Eva ‘Evita’ Perón zou gaan heten, en wereldberoemd werd. In 1947 richtte Perón zijn eigen partij op, de ‘Partido Paronista’, onder het motto ‘justicialismo’ (rechtvaardigheid).

Na de Tweede Wereldoorlog ging het goed met Argentinië, zowel in economisch als op sociaal gebied werd er grote vooruitgang geboekt. Er werden goede sociale wetten voor arbeiders opgesteld, wensen van vakbonden werden gerespecteerd en alle grote bedrijven werden genationaliseerd. Ook de hervorming van de verouderde industrie verliep succesvol. Dat Perón een totalitair, bijna dictatoriaal bewind voerde, werd voor lief genomen. Hij wist echter de nationale eenheid te herstellen en verwierf, mede door zijn vrouw Eva, een grote populariteit, ook in het buitenland.

In 1951 werd Perón met grote meerderheid van stemmen herkozen als president van Argentinië. Vanaf die tijd kreeg de economie de eerste klappen te verwerken. Sterk stijgende overheidsuitgaven, misoogsten en sterk dalende graanprijzen op de internationale markt zorgden voor grote economische problemen. De oppositie tegen Perón nam snel toe, en de dood van Evita Perón kwam wel op een heel slecht moment. Er volgden stakingen en demonstraties en in 1955 besloot Perón onder druk van het leger, de kerk en de elite, om af te treden. Vervolgens vluchtte hij naar Paraguay en vandaar als banneling naar Spanje.

Dictators en staatsgrepen

Arturo Frondizi Argentinie

Foto:Algún periodista in het publieke domein

Van 1955 tot 1973 was het een bestuurlijke chaos in het land. Militaire coupes en burgerpresidenten wisselden elkaar af, maar het peronisme bleek niet weg te bannen uit de samenleving. De ondergrondse linkse peronistische beweging ‘Montoneros’ begon zelfs een gewapende strijd tegen de militairen, waarna er een heksenjacht op de peronisten ontketend werd.

Op 23 september 1955 werd Eduardo Lonardi president, nog geen maand later opgevolgd door generaal Pedro Aramburu. De Economische politiek was in die tijd gericht op inflatiebestrijding, het opheffen van het staatsmonopolie en het aantrekken van buitenlands kapitaal.

In 1958 werd de radicaal Arturo Frondizi met steun van communisten en peronisten tot president gekozen. De buitenlandse politiek van Frondizi (hij zocht toenadering tot de Verenigde Staten) wekte veel weerstand en alleen al in 1959 kreeg hij 25 regeringscrises te verwerken. In 1962 mochten de peronisten weer meedoen met de verkiezingen en zij behaalden een grote triomf. Dit leidde echter tot het vertrek van Frondizi, waarna er een crisisperiode volgde en de militairen in feite de macht in handen hadden. Zij benoemden in maart 1962 José Maria Guido tot president en de greep van het leger werd steeds groter; zo werd onder andere de communistische partij verboden.

In juli 1963 werd de radicaal Arturo Illia tot president gekozen. Hij kondigde een politiek van economisch nationalisme af en deed een beroep op de strijdkrachten hun onderlinge twisten bij te leggen.

In december 1964 deed ex-president Perón een poging naar Argentinië terug te keren, maar hij werd niet toegelaten. Zijn echtgenote, Isabel Perón, werd wel toegelaten, waarna zij in januari 1966 de leiding van de peronisten op zich trachtte te nemen. Bij de verkiezingen voor de Kamer van Afgevaardigden kwamen de peronisten met hun nieuwe partij Union Popular, opnieuw als de sterkste partij uit de stembus.

Op 28 juni 1966 werd president Illia afgezet en opgevolgd door generaal Onganía. Onganía verbood alle politieke partijen en gaf de hoogste prioriteit aan de economische ontwikkeling. De sociale rust die daarvoor broodnodig was, leidde tot een zekere samenwerking met de peronistische vakcentrale CGT.

In 1969 startte in de stad Córdoba een grote volksopstand die echter door de militairen bloedig werd onderdrukt. De roep om de terugkeer van Perón werd steeds heviger en de militaire leider van dat moment, Lanusse, de opvolger van Onganía, gaf hier gehoor aan. Hij riep presidentsverkiezingen uit, Perón mocht zelfs terugkeren naar Argentinië en de het verbod op de Partido Justicialista werd opgeheven.

Zijn terugkomst was echter niet zo’n succes. Er braken gevechten uit tussen verschillende peronistische groeperingen en de geheime politie, met als gevolg honderden doden. Dit kon echter niet verhinderen dat Perón op 23 september 1973 opnieuw werd gekozen als president met zijn vrouw Isabel Perón als vice-president.

Perón was in die tijd echter fysiek en mentaal niet meer opgewassen tegen zijn moeilijke taak en zowel linkse als rechte groeperingen pleegden terreurdaden, en moorden en ontvoeringen waren aan de orde van de dag. Ook werd hij geconfronteerd met een sterke verdeeldheid in de peronistische beweging tussen linkse en rechtse fracties. In 1974 stierf Perón en zijn vrouw Isabel werd president krachtens de noodtoestand die was uitgeroepen. Het echte regeren was echter in handen van de minister van Welzijn, López Rega. Hij richtte de Argentijnse Anticommunistische Alliantie op, de AAA. Alles wat links was werd nu vogelvrij verklaard en in enkele jaren tijd verloren duizenden mensen het leven in de strijd tussen de linkse guerrilla en de AAA. Economisch ging het in deze tijd zeer beroerd, de corruptie vierde hoogtij, dus de militairen vonden het hoog tijd om weer een staatsgreep te plegen, de vijfde keer in 40 jaar. Intussen wisten vakbonden, politici en militairen de presidente te bewegen tot het ontslag van López Rega.

Op 24 maart 1976 werd Isabel Perón door de militairen afgezet en gearresteerd. In juni 1981 werd zij vrijgelaten, waarna ook zij in Spanje in ballingschap ging.

Militaire bewind Videla, 1976-1983

Jorge Videla Argentinie

Foto:Edgardo E. Carbajal in het publieke domein

Een junta van drie militairen kwam aan de macht, met generaal Videla als president en verder nog Emilio Messera en Orlando Agosti. Al snel bleken de mooie plannen over wederopbouw en de strijd tegen het ‘terrorisme’ loze praatjes te zijn. Iedereen die wat linkse of progressieve iedereen had was verdacht, kon zo maar opgepakt worden en was zijn leven niet meer zeker. In deze vrij korte periode verdwenen volgens mensenrechtenorganisaties ongeveer 30.000 mensen; een officiële onderzoekscommissie documenteerde in 1984 de ontvoering door militairen van 8960 personen.

In 1978 werden de Montonero’s in de zogenaamde ‘vuile oorlog’ (guerra sucia) verslagen en was het verenigde verzet gebroken. In 1978, toen het wereldkampioenschap voetbal in Argentinië gehouden werd, deden voor de eerste keer de ‘Dwaze Moeders’ van het Plazo de Mayo van zich spreken. Ze kregen al snel wereldbekendheid en lopen nu nog steeds op het plein om meer informatie over hun verdwenen kinderen of familie te krijgen. De leider van een van de mensenrechtenorganisaties, Adolfo Pérez Esquivel, ontving in 1980 de Nobelprijs voor de vrede.

De militairen hadden een plan om de economie weer op poten te krijgen, maar dat mislukte volledig. Door de vele leningen die werden afgesloten door de regering werd de buitenlandse schuld te hoog. De internationale economie zakte verder in en de druk op het bewind nam steeds meer toe.

Op 29 maart 1981 werd Videla opgevolgd door generaal Roberto Viola, maar al op 22 december 1981 nam de extreem-nationalistische generaal Leopoldo Galtieri het presidentschap over.

Hij was het ook die in maart 1982 de oorlog verklaarde aan Engeland inzake de Falkland-eilanden (Islas Malvinas). Deze archipel was al sinds 1833 door de Engelsen veroverd op de Argentijnen en vormde sinds die tijd een twistpunt. De Argentijnen verwachtten dat een Britse reactie zou uitblijven, maar de Britse regering besloot een expeditieleger te sturen. Op 16 juni 1982 gaf de Argentijnse bevelhebber op de Falklandeilanden, generaal Mario Menéndez, zich over. Ca. 800 Argentijnse en 200 Britse militairen waren in de oorlog omgekomen.

Door rampzalige economische beleid en de nederlaag op de Falklandeilanden trad generaal Galtieri af als president en opperbevelhebber van het leger en werd op 22 juni 1982 opgevolgd door generaal Reynaldo Bignone, die de terugkeer naar een burgerregering moest regelen.

Periode Alfonsín

Raul Alfonsin Argentinie

Foto:Roosewelt Pinheiro in het publieke domein

De algemene verkiezingen van 30 oktober 1983 werden gewonnen door de Radicale Burgerunie van Raúl Alfonsín, die op 10 december als nieuwe burgerpresident geïnstalleerd werd.

Na bijna acht jaar onderdrukking en terreur had de bevolking hoge verwachtingen van de nieuwe president. Hij kon zijn belofte ‘honderd jaar vrede en welvaart’ echter niet waarmaken, ook al omdat Argentinië zich in een economisch beroerde situatie bevond. Ook het onderzoek naar de duizenden verdwenen personen, onder de titel ‘nunca más = nooit meer’, verliep zeer moeizaam. Generaals als Videla en Galtieri werden wel veroordeeld, maar lang niet iedereen werd opgepakt en veroordeeld. Hierbij stond Alfonsín zwaar onder druk van de militairen, die absoluut geen massale veroordelingen wilden en altijd klaar stonden om een nieuwe coup te plegen.

Economisch ging het slecht in de periode Alfonsín, de inflatie schoot omhoog en de Wereldbank eiste het geleende geld terug. Daarnaast had de president te maken met een bureaucratisch ambtenarenapparaat dat bijna de gehele begroting opslokte. In 1985 kondigde Alfonsín een prijzenstop aan, gecombineerd met zware bezuinigingen. Verder werd de peso, de nationale munt, vervangen door de austral, maar al deze maatregelen baatten nauwelijks. De kritiek op Alfonsín nam hand over hand toe en het was dan ook niet vreemd dat hij de presidentsverkiezingen van 14 mei 1989 glansrijk verloor. De verkiezingen werden gewonnen door ex-gouverneur Carlos Menem van de provincie La Rioja en lid van de Partido Justicialista, de peronistische partij. In april 1987 en in januari en december 1988 kwamen enkele legeronderdelen in opstand, maar dit had uiteindelijk geen ernstige consequenties

Periode Menem

Carlos Menem Argentinie

Foto:Publiek domein

Onder Carlos Menem ging het economisch weer wat beter met Argentinië. De bezuinigingen pakten goed uit en de hyperinflatie kwam tot een eind. De militaire druk werd sterk verminderd door amnestie te verlenen aan verdachte militairen. Dat de peronistische beginselen grotendeels werden losgelaten werd door de bevolking voor lief aangenomen. Zo werd de vrije markteconomie omarmd en kreeg men de peso, de nationale munt, weer terug. Verder werden importbeperkingen sterk verminderd en veel grote staatsbedrijven werden genationaliseerd. Begin 1990 herstelden Argentinië en Groot-Brittannië de diplomatieke betrekkingen, hoewel de Argentijnse de aanspraken op de eilanden niet opgaf. In december werd een muiterij van een aantal militairen door regeringsgezinde troepen neergeslagen. In dec. 1990 verleende Menem amnestie aan de leden van de voormalige junta's en enkele andere hoge officieren en burgers, die in 1985 veroordeeld waren tot lange gevangenisstraffen wegens schendingen van de mensenrechten tijdens de militaire dictatuur. Onder hen waren de ex-presidenten Videla en Viola.

Vanaf 1994 was er geen inflatie meer en werd het land economisch steeds stabieler. Helaas profiteerden hier vooral de rijken van, de zwakte groepen in de samenleving bleven gebukt gaan onder grote armoede, ook al door de toenemende werkloosheid als gevolg van de privatisering van de staatsbedrijven. In 1995 werd de Argentijnse economie getroffen door de financiële crisis in Mexico, maar Argentinië herstelde zich hier snel van en behaalde jaar na jaar een zeer hoge economische groei.

Menem was in zijn eerste regeerperiode verwikkeld in vele schandalen, onder andere corruptie door het benoemen van vrienden en kennissen op belangrijke posten. Ook wist hij er een grondwetswijziging door te drukken waardoor het mogelijk werd om een tweede ambtsperiode als president te krijgen. De presidentsverkiezingen van mei 1995 werden nog door Menem gewonnen, maar de tussentijdse verkiezingen voor de helft van de zetels in de Kamer van Afgevaardigden van 1997, werden door de peronisten verloren en ze verloren op dat moment de meerderheid in het parlement. In 1998 verklaarde Menem dat hij zich niet kandidaat zou stellen voor de presidentsverkiezingen van 1999.

Fernando de la Rúa, de kandidaat van de Alianza, versloeg in de voorverkiezingen de peronistische kandidaat Eduardo Duhalde. Hij was op dat moment burgemeester van Buenos Aires. In de tegelijkertijd gehouden verkiezingen voor de helft van de zetels in het Huis van Afgevaardigden behaalde de Alianza 63 zetels en de PJ 50. De coalitie van De la Rúa kreeg door dit verkiezingsresultaat 127 van de 257 zetels in het Huis van Afgevaardigden, terwijl de peronisten teruggingen naar 101 zetels.

Periode De la Rúa

Op 10 december 1999 werd De la Rúa beëdigd als president, en hij beloofde de corruptie aan te pakken en meer aandacht te geven aan sociaal beleid. Het probleem was echter dat de nieuwe regeringscoalitie niet over een meerderheid in het parlement beschikte.

Door de aanhoudende economische malaise en aanhoudende straatprotesten zag De la Rúa zich op 20 december 2001 gedwongen om af te treden. Er volgde een zeer onrustige kerstperiode met drie interim-presidenten, achtereenvolgens Ramón Puerta, Adolfo Rodriguez Saá en Eduardo Caamaño. Het parlement greep in en wees de peronist Eduardo Duhalde aan om de ambtstermijn van De la Rúa vol te maken tot de verkiezingen van 30 maart 2003.

Periode Kirchner

Nestor Kirchner president vanArgentinie

Foto:Casa Rosada Creative CommonsNaamsvermelding 2.0 Unported no changes made

De presidentsverkiezingen van die dag werden gewonnen door oud-president Carlos Menem, echter met te weinig stemmen om meteen weer president te worden.

In de daaropvolgende peilingen kwam Menem ver achter te liggen op zijn concurrent Nestor Kirchner. Menem besloot toen zich terug te trekken, waarna Kirchner op 25 mei 2003 de nieuwe president van Argentinië werd.

De populariteit van President Kirchner is hoog, niet in de laatste plaats dankzij het onverwacht gunstig economisch herstel dat tijdens zijn presidentschap optrad. President Kirchner heeft zijn populariteit in parlementszetels verzilverd tijdens de congresverkiezingen van oktober 2005. Hij kwam echter in ernstige botsing met zijn eerdere beschermheer Duhalde, toen hij de greep op het Peronistisch partijapparaat in de Provincie Buenos Aires (40% van de kiezers) van Duhalde overnam.

Met oog op de naderende verkiezingen in oktober worden de politieke kaarten geschud. Hierbij blijkt wederom dat de politiek meer gericht is op de persoonlijkheid van een leider dan op een partij. Pogingen tot het steunen of juist het tegenhouden van de huidige president Kirchner leiden tot allerlei allianties die partijen doet opsplitsen en samensmelten. Zo steunt een deel van de “radicale” partij, de UCR, president Kirchner (Peronist) zij worden de “K” Radicalen genoemd. Binnen dezelfde partij bevinden zich eveneens de “L” Radicalen van voormalig minister van economie Lavagna die door president Kirchner in 2006 is ontslagen en nu een van de belangrijke rivalen is voor de aanstaande presidentsverkiezingen. Er bestaat binnen de “radicale” partij nog een afsplitsing, de “R” Radicalen, die noch de president Kirchner steunen noch Lavagna. Deze afsplitsing wordt geleid door de algemene secretaris van de UCR, Margarita Stolbizer. De “R” Radicalen proberen nu een alliantie te vormen met de centrum linkse Alternativa para una República Igualitaria (ARI), een partij die in zich in 2001 heeft afgesplitst van de UCR.

De verdeeldheid binnen UCR en ook binnen de andere oppositiepartijen zorgen er mede voor dat in aanloop van de verkiezingen president Kirchner favoriet is. President Kirchner laat echter nog twijfels bestaan of hij zich daadwerkelijk kandidaat gaat stellen voor de verkiezingen. Het is namelijk ook mogelijk dat zijn vrouw, senator Cristina Fernández, eveneens populair, in plaats van hem gaat meedoen.

Periode Fernandéz

Argentinie Cristina Fernandéz

Foto:Presidencia de la N. Argentina CCAttribution 2.0 Generic no changes made

In oktober 2007 wint Cristina Fernández de verkiezingen en in december 2007 is ze benoemd tot president van Argentinië. In juli 2009 verliest de peronistische partij van President Fernandez de absolute meerderheid in het parlement. Eind 2009 en in februari 2010 duurt de ruzie tussen Groot-Brittanië en Argentinië voort over de controle van zeegebieden onder andere naar aanleiding van een brits plan om naar olie te boren. In 2011 wint Cristina Fernández opnieuw de verkiezingen, vanwege de sterke economische groei. In juli 2012 wordt Videla veroordeeld tot een gevangenisstraf van 50 jaar. In 2013 wordt kardinaal Jorge Mario Bergoglio van Buenos Aires gekozen tot paus van de Rooms-katholieke kerk. Hij is de eerste Zuid-Amerikaan in deze functie. In november 2013 voert president Fernández wijzigingen door in haar regeringsploeg. 2014 staat in het teken van de schuldencrisis, het congres besluit in september tot herstructurering.

Periode Macri

In november 2015 wint Mauricio Macri, de conservatieve burgemeester van Buenos Aires de presidentsverkiezingen van de Peronist Daniel Scioli. Hij treedt in december aan als de nieuwe president. In februari 2016 sluit Argentinië een overeenkomst tot schuldenbetaling aan een Amerikaans Hedgefonds en krijgt op die manier weer toegang tot de internationale kredietmarkt. In oktober 2017 wint de coalitie rond Macri de parlementsverkiezingen, dat wordt gezien als een toets voor zijn hervormingspolitiek. In november 2017 veroordeelt de rechtbank 48 beklaagden vanwege hun rol bij martelingen en verdwijningen tijdens het Videla-regime. Bij datzelfde proces wordt Julio Poch, de Argentijns/Nederlandse piloot die 8 jaar in voorarrest zat wegens vermeende betrokkenheid bij dodenvluchten vrijgesproken. In mei 2018 verhoogt de regering de rente in een poging de val van de Peso te stoppen.

Alberto Ángel Fernández, president van Argentinië

Foto:Argentina Presidency of the Nation CCAttribution 2.5 Argentina no changes made

Periode Fernández

In augustus 2019 verliest Macri onverwachts de voorronde van de presidentsverkiezingen van de centrum-linkse kandidaat Alberto Ángel Fernández, die later in oktober van dat jaar ook de presidentsverkiezingen wint en op 10 december 2019 de nieuwe president wordt.

Bevolking

Samenstelling, spreiding en demografische gegevens

Tango Ensemble Argentinie

Foto:Sergio grazioli Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Argentinië heeft een grotendeels blanke bevolking (80%) die voornamelijk van Italiaanse en Spaanse afkomst is. Ook zijn er veel Argentijnen van Duitse, Engelse en Oost-Europese afkomst, en Argentinië is dan ook, meer dan enig ander land in Latijns-Amerika een natie van immigranten. Ca. 5% van de totale bevolking bestaat uit mestiezen (personen van gemengd indiaans-blanke afkomst) of ‘cabezitas negras’, die voornamelijk in het arme zuiden en westen van het land wonen.

Vanaf 1850 kwam de eerste golf immigranten naar Agentinië, veelal boeren en veehouders uit Ierland, Wales en Baskenland. Vanaf eind negentiende eeuw tot 1930 kwam de tweede golf immigranten, hoofdzakelijk uit Italië, maar ook uit Spanje, Libanon, Polen, Oekraïne, Griekenland en Joegoslavië. De meeste waren handarbeiders die in de grote steden gingen wonen.

Na de Tweede Wereldoorlog een nieuwe immigratiegolf van voornamelijk economische vluchtelingen; hieronder ook enkele honderden Nederlandse boerenfamilies. De laatste tientallen jaren zijn veel immigranten uit Zuid-Korea en Japan in Argentinië komen werken en de grotere welvaart trekt ook veel Chilenen, Bolivianen en Paraguayanen aan.

Het aantal indianen wordt op 300.000 à 340.000 geschat, en dat aantal neemt nog voortdurend af. Tot ver in de negentiende eeuw leefden er nog honderden indianenstammen (o.a. Araucanos, Querandies en Guaranies) in het koloniale Argentinië, die echter geïsoleerd in kleine gemeenschappen leefden. Hoog ontwikkelde volken als Inca’s of Maya’s heeft Argentinië nooit gekend.

Op dit moment leven er in Argentinië nog 15 indianenvolken. Veel indianen wonen nog in de provincie Chaco, namelijk de Tobas, Matacos en Pilagás. In de provincie Misiones wonen Guaraní-indianen en in de provincies Chubut en Santa Cruz Tehuelche-indianen. In de omgeving van Esquel wonen Mapuche-indianen en in het noordwesten, in Jujuy, Catamarca en Salta, woont nog een kleine groep Coyas.

De Argentijnse joodse gemeenschap (ca. 300.000) is de grootste van Latijns-Amerika en in belangrijkheid de vijfde ter wereld. Pas in 1998 werd er dor het Congres een wet aangenomen tegen rassendiscriminatie en jodenhaat. Toch bleek dit lang niet genoeg om een einde te maken aan het antisemitisme in Argentinië. Nog in 1994 kwamen er meer dan honderd mensen om bij een bomaanslag op een joods ontmoetingscentrum in Buenos Aires.

Door de economische problemen zoeken veel Argentijnen hun heil in andere landen, onder andere Spanje, Italië en de Verenigde Staten. Men schat dat er op dit moment ca. 600.000 Argentijnen in het buitenland wonen.

Samenstelling bevolking naar afkomst:

Spanje 40%

Italië 40% (vooral in Buenos Aires, Córdoba en Salta)

Duitsland, Kroatië, Nederland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Griekenland, Ierland, Polen, Tsjechië etc. 10%

Oekraïne, Wit-Rusland, Rusland 5%

Syrië, Libanon 5% (vooral in de provincies San Juan, Rioja en Salta)

Het mag duidelijk zijn dat er nauwelijks nog rechtstreekse afstammelingen van al deze bevolkingsgroepen leven. De meeste Argentijnen zijn al lang een mix van verschillende afkomst. Toch zijn dit de officiële cijfers van de Argentijnse regering. Op dit moment is nog zo’n 13% van de bevolking in het buitenland geboren.

Van de Argentijnse bevolking, die in 2017 bijna 44,3 miljoen zielen telde, woont 92% in de steden. Buenos Aires is de grootste stad met 3 miljoen inwoners en Groot-Buenos Aires (inclusief het stedelijk gebied) telt zelfs 15,2 miljoen inwoners. In de provincie Buenos Aires woont ongeveer de helft van de bevolking van Argentinië.

Andere grote stedelijke agglomeraties zijn Córdoba, La Matanza (San Justo) en Rosario. Rondom de grote steden liggen villas miserias (krottenwijken), maar minder dan in andere Latijns-Amerikaanse landen.

Het dunstbevolkt is Patagonië, waar slechts 1% van de bevolking woont; het dichtstbevolkt is het La Platabekken.

Argentinië herbergt ook een Nederlandse kolonie van ca. 1700 personen, waarvan er ca. 1500 in de provincie Buenos Aires zijn gevestigd. In het stadje Tres Arroyos, gelegen in het zuiden van de provincie Buenos Aires, bevindt zich een Nederlandse kolonie, die al sinds 1882 bestaat.

Bevolkingsdichtheid: 16 inwoners per km2

De bevolkingsgroei is vrij laag, in 2017 0,91%.

Leeftijdsopbouw (2017 )

0-14 jaar: 24,6%

15-64 jaar: 63,8%

65+: 11,6%

Het geboortecijfer bedroeg in 2017 16,7 per 1000 inwoners

Het sterftecijfer bedroeg in 2014 7,5per 1000 inwoners

Levensverwachting bij geboorte: mannen 74,2 jaar vrouwen 80.6 jaar

Taal

Spaans Taalkaart

Foto:Publiek domein

De officiële taal is Spaans, dat echter licht afwijkt op het gebied van de grammatica, uitspraak en woordkeus van het Europese (Castiliaans) Spaans. Deze vele kleine verschillen maken van het Spaans-Argentijns toch een heel eigen taal. De Italianen hebben de Spaans-Argentijnse taal zangerig en zachter van klank gemaakt.

Naast bepaalde dialecten van het Spaans worden er ook nog verschillende andere talen gesproken. De tweede taal is het Engels, dat vooral door veel mensen in de steden nog gesproken wordt. In Buenos Aires wordt sinds het einde van de negentiende eeuw nog het ‘lunfardo’ gesproken. Deze slang-taal bevat veel Italiaanse, Portugese, Franse, Duitse en Afrikaanse woorden.

De grote immigrantengroepen, zoals de Italiaanse, Franse en Duitse, spreken voor een deel nog hun eigen taal. Daarnaast worden er nog enkele indianentalen gesproken, o.a. Guaraní, Quechua en Aymara. Doordat de nog bestaande indiaanse stammen steeds kleiner worden, dreigen de indianentalen snel te verdwijnen.

Godsdienst

Processie Argentinie

Foto:Nestor Troncoso CC Attribution 2.0 Generic no changes made no changes made

Ruim 90% van de bevolking behoort tot de Rooms-Katholieke Kerk, hoewel maar 20% van de katholieken nog regelmatig naar de kerk gaat. Er bestaat godsdienstvrijheid, de Rooms-Katholieke Kerk is geen staatskerk. Presidentskandidaten moesten tot voor kort katholiek zijn. Pas in 1994 werd het desbetreffende artikel uit de grondwet geschrapt. De Rooms-Katholieke Kerk heeft altijd veel invloed gehad op de Argentijnse samenleving, onder andere in het onderwijs. De leiding van de kerk steunde lange tijd met name de aristocratie en later de vele militaire junta’s. Tot 1966 stond de Katholieke Kerk zelfs nog grondwettelijk onder controle van de regering. Tijdens het Videla-regime distantieerde de Kerk zich pas op het einde van het geweld dat veelvuldig werd toegepast. Er zijn 13 aartsbisdommen en 44 bisdommen.

De beschermheilige van Argentinië is de Heilige Maagd Maria, ‘La Virgen de Luján. Elk jaar op 8 mei en in de eerste week van oktober trekken miljoenen pelgrims uit alle delen van het land naar Luján om te bidden tot de Maagd Maria.

2% van de bevolking, voornamelijk van Duitse afkomst, is protestants, 2% is joods. In Buenos Aires staat er van elke religie wel een kerk, zoals moskeeën, synagogen, een Russich-orthodoxe kkerk en zelfs een Deense protestantse kerk.

In sommige gebieden paste de Rooms-Katholieke Kerk zich aan de indiaanse godsdiensten aan. Met name in de volksfeesten vermengden de verschillende culturen zich eeuwenlang. Zo is in het noordwesten de godsdienst van de Coya-indianen nog nadrukkelijk aanwezig met geheel eigen rituelen als de verbranding van een judasfiguur tijdens het paasfeest.

Ook het carnaval is vaak nog nauw verbonden met de indiaanse mythologie. De feestelijkheden beginnen dan met het uitgraven van de godin van de aarde, Pachamama, die op de laatste dag van het feest weer aan de aarde teruggegeven wordt.

Samenleving

Staatsinrichting

Argentinie Congreso Nacional

Foto:Roberto Fiadone Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

Argentinië kent formeel een federale presidentiële democratie, vastgelegd in de grondwet die dateert uit 1853. Er is een gescheiden uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht, met een president aan het hoofd van de uitvoerende macht. De president, wiens macht volgens de nieuwe grondwet van 1994 iets is ingeperkt, benoemt en ontslaat de minister-president en de ministers. Hij is tevens opperbevelhebber van de strijdkrachten en mag één keer herkozen worden voor een ambtsperiode van nog eens vier jaar. De president kan worden ontslagen door het Congres door middel van een ‘impeachment’ procedure. De benoeming door de president van depremier kan door een meerderheid van stemmen door het Congres worden afgewezen.

De wetgevende macht bestaat uit het Nationaal Congres (Congreso Nacional), gevormd door de Senaat van 72 leden en de Kamer van Afgevaardigden met 257 leden. Senatoren worden, sinds 2001 rechtstreeks door de bevolking, voor zes jaar gekozen, leden van de Kamer van Afgevaardigden voor vier jaar. Door middel van een lotingsprocedure wordt uitgemaakt welke senatoren twee, vier of zes jaar aanblijven. De Senaat wordt geleid door de vice-president.

De president en vice-president worden voor een ambtsperiode van vier jaar via directe verkiezingen gekozen. Om de twee jaar worden er verkiezingen voor een derde van de senaatszetels en de helft van de zetels van de Kamer.

Er bestaat stemplicht voor alle burgers van 18 tot 70 jaar. Op provinciaal niveau kiest elke provincie zijn eigen gouverneur. De actuele politieke situatie is beschreven in het hoofdstuk geschiedenis.

Administratieve indeling

Argentinie Provincies

Foto:Bleff Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Argentinië bestaat uit 22 provincies, het federale district Buenos Aires en het nationale gebied Tierra del Fuego (Vuurland). Het provinciale, in directe verkiezingen gekozen parlement, kiest een gouverneur.

De nieuwe grondwet van 1994 verleent de provincies een grotere autonomie.

provinciehoofdstadoppervlakteaantal inwoners
Buenos AiresLa Plata307.571 km14.000.000
CatamarcaCatamarca102.602 km340.000
ChacoResistencia99.633 km990.000
ChubutRawson224.686 km420.000
CórdobaCórdoba165.321 km3.100.000
CorrientesCorrientes88.199 km935.000
Distrito FederalBuenos Aires203 km2.800.000
Entre RíosParaná78.781 km1.165.000
FormosaFormosa72.066 km490.000
JujuyS.Salvador de Jujuy53.219 km615.000
La PampaSanta Rosa143.440 km305.000
La RiojaLa Rioja89.680 km300.000
MendozaMendoza148.827 km1.600.000
MisionesPosadas29.801 km970.000
NeuguénNeuguén94.078 km480.000
Río NegroViedma203.013 km560.000
SaltaSalta155.488 km1.100.000
San JuanSan Juan89.651 km625.000
San LuisSan Luis76.748 km370.000
Santa CruzRío Gallegos243.943 km200.000
Santa FeSanta Fe133.007 km3.100.000
Santiago d. EsteroSantiago d. Estero136.351 km810.000
Tierra del FuegoUshuaia21.571 km105.000
TucumánS.Miguel de Tucumán22.524 km1.350.000

Onderwijs

Argentinie witte schooluniformen

Foto:Publiek domein

Ongeveer 10 miljoen Argentijnen volgen onderwijs. Kinderen zijn leerplichtig en moeten zeven jaar naar de basisschool en drie jaar naar enige vorm van vervolgonderwijs. Daarna kunnen ze naar de middelbare school of universiteit. De alfabetiseringsgraad is met meer dan 95% een van de hoogste van Latijns-Amerika. Toch is de kwaliteit van het publieke lagere, middelbare en universitaire onderwijs de laatste jaren teruggelopen door de vermindeerdde bereikbaarheid en de kwaliteit van de lerarenopleidingen. Hierdoor zijn de privé-scholen sterk in opkomst en volgt ondertussen een kwart van alle Argentijnse leerlingen dit soort onderwijs.

Argentinië telt meer dan 50 universiteiten, waaronder 24 rijksuniversiteiten.

De universiteit van Buenos Aires is een van de oudste onderwijsinstellingen van Argentinië en telt meer dan 170.000 studenten.

Typisch Argentijns

Tango La Boca Buenos Aires

Foto:WiDi Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported np changes made

TANGO

De tango-dans ontstond in de havenwijken van Buenos Aires, La Boca en San Telmo. In de negentiende eeuw mengden mensen van Europese en Afrikaanse afkomst zich met de lokale bevolking, en uit de verschillende soorten van muziek en dans die men meebracht ontstond eind negentiende eeuw de tango. De tango werd aanvankelijk alleen gedanst door de arme mensen in de ‘conventillo’s’, huurkazernes waar deze mensen woonden, maar is in de loop der jaren uitgegroeid tot een populaire dansvorm onder alle bevolkingsgroepen. Zeker toen bekende musici de tango in hun repertoire opnamen werd de dans ook in Europa een rage.

Tussen 1920 en 1930 bereikte de tango haar hoogtepunt: er ontstonden vele tangoscholen en er waren ontelbare tango-orkestjes. De belangrijkste Argentijnse tangozanger ooit was Carlos Gardel, die werd geboren als Charles Romualdo Gardés in 1890 in Frankrijk.

De tango wordt meestal in een kleine bezetting gespeeld van gitaar, bas, viool, piano en een of twee bandonéons, een kleine trekharmonica.

In Buenos Aires kan men tango studeren aan Fundacíon del Tango.

Gauchos Argentinie

Foto:José María Pérez Nuñez CCAttribution-Share Alike 2.0 Generic no changes

GAUCHO’S

Het woord gaucho komt van het indiaanse Quechua-woord ‘huacho’, wat ‘wees’ betekent. De gaucho’s, vaak mestiezen, zijn al lange tijd hét symbool van Argentinië. Ze trokken al in de achttiende eeuw over de graslanden van pampa’s en temden daar wilde paarden en dreven koeien bij elkaar. Aan het einde van de achttiende eeuw werden er door de regering grote stukken land verkocht aan rijke mensen. Die verdreven de gaucho’s van hun werkgebied, waardoor de gaucho’s in een sociaal isolement terecht kwamen. Zo werden ze in feite gedwongen om in dienst te treden van de ‘estancia’s, de gigantisch grote landbouw- en veeteeltbedrijven.

Gaucho’s zijn goed herkenbaar aan een ‘bombacha’, een ruimzittende broek, een riem met zilveren gesp en een ‘poncho’, een soort cape. Verder hebben ze altijd bij zich een ‘facón’, een lang zilveren mes, en de ‘boleadoras’, een lasso met aan de uiteinden drie lange leren riemen waar een leren bal of steen aan vast zit. Met dit werptouw wordt vluchtend vee gevangen. De boleadoras was oorspronkelijk een uitvinding van de Tehuelche-indianen. Het paard waar ze op rijden heet ‘caballo criollo’.

Economie

Naoorlogse economische geschiedenis in vogelvlucht

Nationale Bank Argentinie

Foto:Barcex Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic no changes made

Tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog was Argentinië een van de welvarendste landen in de wereld. De export van granen, huiden en vlees was daar vooral debet aan, en de opbrengsten daaruit werden gebruikt om de industrie te ontwikkelen.

In de jaren vijftig ging het de verkeerde kant op met de Argentijnse economie. De landbouw kreeg steeds meer concurrentie uit andere, goedkopere landen en de industrie was nog niet genoeg ontwikkeld om te kunnen concurreren met andere geïndustrialiseerde landen.

In de periode Perón werd een geldontwaarding in gang gezet die tot 1991 duurde en bijvoorbeeld in 1984 een inflatie tot 700% opleverde. De structurele oorzaken voor de economische teruggang (lage productiviteit, slechte exportpositie, hoge overheidsuitgaven, speculatie en kapitaalvlucht door de financiële elite) werden niet aangepakt en een modernisering van de economie bleef uit.

In de jaren zeventig werd er enorm veel geld geleend in het buitenland om het overheidstekort te verminderen; veel meer dan een vertienvoudiging van de buitenlandse schuld leverde dat echter niet op. Bovendien werd er door het militaire regime met het geld onverantwoordelijk gespeculeerd en er werden militaire goederen van gekocht. De echte problemen werden niet aangepakt.

De regering Alfonsín zocht en kreeg steun bij het IMF, op voorwaarde dat er flink bezuinigd zou worden op de overheidsuitgaven. Hierdoor daalde het besteedbare inkomen van de bevolking wat de economie deed stagneren. In 1991 werd er begonnen met een anti-inflatieprogramma dat een succes was. De nationale munt werd gekoppeld aan de Amerikaanse dollar, waardoor de geldontwaarding eind jaren negentig tot 1% was teruggelopen. Verder werden staatsbedrijven geprivatiseerd en de overheidsuitgaven fors teruggedrongen. Hierna volgde er weer een economische recessie en de economische crisis. De werkloosheid vormt nog steeds een groot probleem.

Agrarische sector

Argentinie Veeteelt

Foto:Alister.flint Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

Algemeen
Het aandeel van de landbouw in het bnp (bruto nationaal product) daalde de afgelopen decennia tot 10,9% (2017). Ongeveer 5,3% van de beroepsbevolking is werkzaam in deze sector, die toch nog verantwoordelijk is voor 35% van de deviezeninkomsten. Meer dan 80% van de totale Argentijnse export betreft landbouwproducten, verwerkt of als grondstof. Ruim 70% van de totale bodemoppervlakte wordt voor landbouw gebruikt, waarvan het grootste deel bestemd is voor veeteelt (52%), en Buenos Aires is agrarisch de belangrijkste provincie. Het grootgrondbezit is in Argentinië nog volop aanwezig: ca. 70% van de cultuurgrond was in de jaren zeventig in handen van 6% van de landeigenaren. Ondanks veelvuldig aangekondigde agrarische hervormingsmaatregelen zijn de agrarische bezitsverhoudingen gedurende de laatste tientallen jaren nauwelijks aangetast.

De belangrijkste exportbestemming voor de Argentijnse agrarische producten is de Europese Unie en Nederland is op dit moment de belangrijkste afnemer. Belangrijke importproducten voor Nederland zijn sojameel, pinda’s, zonnebloemolie en peren.

Op de wereldmarkt is Argentinië een grote speler zowel op het gebied van de productie als van de export.

Akkerbouw
De belangrijkste akkerbouwproducten zijn tarwe, graan, maïs, oliehoudende vruchten, soja en vlas in de pampa, wijn rondom Mendoza en suikerriet bij Tucumán. In Entre-Rios worden yerba maté (bittere thee) en rijst verbouwd.

Nederland is een van de belangrijkste afnemers van het Argentijnse fruit.

Veeteelt
De rundveestapel telt meer dan 50 miljoen stuks. Bijna 90% van de vleesproductie wordt in eigen land geconsumeerd. Er wordt voor 180.000 ton aan rundvlees geëxporteerd naar meer dan vijftig landen, waarvan de belangrijkste Egypte, Bulgarije, Brazilië en Israël zijn.

In Patagonië is schapenteelt. Melkpoeder is een belangrijk exportproduct, met als belangrijkste afzetmarkten de Brazilië, Algerije, Jordanië, Chili en Venezuela. Kaas is een ander belangrijk exportproduct met als belangrijkste afnemers de Verenigde Staten, Brazilië, Mexico en Chili.

Bosbouw
De Argentijnse overheid probeert door gunstige investeringsmaatregelen de bosbouwsector te stimuleren. De overheid probeert om de omvang van de oppervlakte bebouwd bos de komende jaren tot 3 miljoen hectare te laten groeien.

Argentinië beschikt nu over economisch-exploitabele bossen over 22% van zijn grondgebied. In het noordelijke Gran Chaco-gebied wordt quebracho-extract gewonnen, waaruit farmaceutische producten gemaakt worden, o.a. tannine.

Visserij
Argentinië heeft in 1969 zijn territoriale wateren uitgebreid van 12 tot 200 zeemijlen om zich te verzekeren van het rijke visbestand in het zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan. Van een optimale benutting is het echter nog steeds niet gekomen.

Visvangst is belangrijk tussen Mar del Plata en Bahía Blanca (sardines en tonijn) en aan de Patagonische kust (kabeljauw en sardines). Er wordt vis geëxporteerd naar vooral Spanje, Brazilië, de Verenigde Staten en Japan. De belangrijkste exportvis is de ‘merluza’ of heek.

Mijnbouw en energievoorziening

Kerncentrale Argentinie

Foto:Mcukilo Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

De mijnbouw is voor de werkgelegenheid en export van geringe betekenis; minder dan 1% van de beroepsbevolking is in deze sector werkzaam. De rijkdommen aan delfstoffen zijn nog onontgonnen.

Het belangrijkste product is aardolie met winningsgebieden in Patagonië en in het noorden en westen van het land. De exploitatie is in handen van het staatsbedrijf YPF en Argentinië voorziet vrijwel geheel in zijn aardoliebehoefte. Veertig procent van de olieproductie is voor de binnenlandse markt, de rest voor de export, voornamelijk naar Brazilië, Chili en Uruguay en de Verenigde Staten. Argentinië is de vierde grootste olieproducent van Latijns-Amerika.

Aardgas wordt vaak samen met aardolie gewonnen. De aardgasvelden van Argentinië zijn namelijk gevonden als gevolg van de olie-exploratie. De grootste aardgasvelden liggen in het zuidwesten (Neuquén: de helft van de totale productie), zuiden en noordwesten van het land. Argentinië is de op één na grootste aardgasproducent van Latijns-Amerika. De gehele gasindustrie is in private handen en de eigen productie dekt ca. 80% van de binnenlandse behoefte. Het restant wordt via een pijpleiding vanuit Bolivia ingevoerd. Als gevolg van de grote voorraden olie en aardgas heeft Argentinië een sterke petrochemische industrie. De hele sector produceert jaarlijks zo’n 3,3 miljoen ton aan producten. De raffinaderijen zijn vooral te vinden in de provincies Buenos Aires, Neuquén, Mendoza, Tierra del Fuego en Santa Fé.

De mijnbouw is nog in ontwikkeling en vele aanwezige mineralen worden nog niet geëxploiteerd. De meeste mijnbouwgebieden en voorraden liggen in het Andesgebergte en in het westen op de grens met Chili. De belangrijkste mineralen met metaal die gewonnen worden zijn goud, zilver, koper, zink, wolfraam en lood. Delfstoffen die gewonnen worden, zijn o.a. klei, kalksteen, steengruis en zand.

In de zuidelijke provincie Santa Cruz wordt steenkool gewonnen en in het noordwesten van de Andes worden asbest en beryllium (o.m. toegepast bij kernenergie) gewonnen.

Vanaf 1992 heeft de Argentijnse regering de elektriciteitssector geprivatiseerd en gedereguleerd. Alleen de nucleaire en een aantal hydro-elektrische centrales zijn nog in bezit van de nationale overheid.

Argentinië bezit een groot potentieel aan hydro-elektriciteit dat in de jaren zeventig tot ontwikkeling is gebracht door middel van gezamenlijke projecten met Paraguay aan de rivier de Paraná en met Uruguay.

In 1982 werd de Salto Grande krachtcentrale voltooid aan de grensrivier de Uruguay. Argentinië heeft de beschikking over kernenergie. Uranium wordt in het land zelf gewonnen.

Voor wat betreft duurzame energie richt men zich vooral op zonne- en windenergie. Volgens de plannen van de windenergiebedrijven moet over tien jaar 15% van de Argentijnse elektriciteit met behulp van windtechnologie worden geproduceerd.

Industrie

Argentinie Export

Foto:R Haussman, Cesar Hidalgo, et. al CC3.0 Unported no changes made

De jonge industrie geeft werk aan ongeveer 28,6% van de beroepsbevolking en levert 28,2% van het bnp. De belangrijkste industrieën zijn nog steeds verbonden met de agrarische sector, zoals de textiel- en voedselindustrieën (vooral de vleesverwerkende industrie), suiker- en matéfabrieken. Verder zijn er industrieën, waar elektrische en huishoudelijke apparaten, autocarrosserieën, plastic goederen, kleding en dergelijke worden geproduceerd. De Argentijnse industrie is vooral geconcentreerd rond de steden Buenos Aires, Rosario en Córdoba.

De voedingsmiddelenindustrie is goed ontwikkeld en neemt bijna 5% van het bnp en 30% van de totale export voor zijn rekening. Argentinië profiteert in deze sector enorm van het lidmaatschap van Mercosur, waardoor bijna alle Argentijnse voedingsmiddelen vrije toegang hebben tot de gigantische Braziliaanse markt. Belangrijke producten zijn natuurlijk vooral vlees en vleeswaren, maar ook fruit, groenten, vis, chocolade, wijn en eetbare oliën.

Een andere industriële sector van betekenis is de auto-industrie. Het grootste gedeelte van het Argentijnse wagenpark wordt in het land zelf geassembleerd en verder vindt er enige export plaats naar de buurlanden.

Dienstverlening en handel

Zakendistrict Buenos Aires

Foto:Luis Argerich Creative Commons Atribución 2.0 Genérica. no changes made

Deze sector is vooral onder Perón sterk gegroeid. De regering streeft ernaar de uit haar krachten gegroeide overheidsbureaucratie in te krimpen. Ook wordt geprobeerd dienstverlenende overheidsbedrijven zoveel mogelijk te privatiseren.

Veel kleine en middelgrote banken zijn gefuseerd om te kunnen concurreren met de grote banken. Belangrijke Nederlandse spelers op de Argentijnse markt zijn ABN-Amro, ING en Rabobank.

In 1995 ondertekenden Argentinië, Paraguay, Uruguay en Brazilië (met Chili en Bolivia als geassocieerde leden) een akkoord gericht op economische integratie in de regio, MERCOSUR. De Argentijnse buitenlandse handel is in de laatste jaren verdubbeld.

De belangrijkste invoerproducten zijn: machines, halffabrikaten, voertuigen, brandstoffen en energie, transportmateriaal, ijzer- en staalproducten, en chemische producten. De voornaamste handelspartners waren Brazilië, Verenigde Staten, China en Duitsland. De totale waarde van de invoer bedroeg $ 60,38miljard (2017).

De uitvoer betreft vooral vlees, tarwe, fruit, wol, katoen, soja, lijnzaad, huiden en quebracho (grondstof voor looiextract). De voornaamste handelspartners waren Brazilië, Chili, Verenigde Staten en China. De totale waarde van de export bedroeg $ 59,7 miljard (2017).

Verkeer

Metrostation Buenos Aires

Foto:Svenska84 in het publieke domein

Het Argentijnse wegennet omvat in totaal 220.000 km. Ca. 90% van het personen- en 60% van het vrachtvervoer geschiedt over de wegen. Er zijn in Argentinië zo’n 12.000 vrachtwagenbedrijven actief.

Lange tijd golden de spoorwegen als de hoofdaders van het Argentijnse wegennet. Rails en rollend materieel zijn verouderd en worden geleidelijk aan vervangen. Ook zijn er plannen voor verdere elektrificatie van het spoorwegnet.

Argentinië heeft vier zeehavens: Buenos Aires, La Plata, Comodoro Rivadavia en Bahía Blanca. De twee grote zuidwaarts stromende rivieren de Paraná en de Uruguay zijn goed bevaarbaar. De rivieren Colorado en Negro in Noord-Patagonië zijn alleen bevaarbaar voor kleine schepen.

Meer dan 95% van het containervervoer komt Argentinië binnen via de haven van Buenos Aires.

De luchtvaartmaatschappij Aerolíneas Argentinas is de belangrijkste onderneming. De tweede luchtvaartmaatschappij, Austral Líneas Aéras, werd in 1987 geprivatiseerd.

De luchthaven van Buenos Aires, Ezeiza, is een van de grootste ter wereld en wordt door vrijwel alle grote internationale luchtvaartmaatschappijen aangedaan. Argentinië bezit 271 vliegvelden waarvan 10 internationale.

Vakantie en Bezienswaardigheden

Argentinië is vooral rijk aan natuurschoon en de vele recreatiemogelijkheden op het gebied van watersport, sportvissen en jagen. Verder trekt de hoofdstad Buenos Aires vele binnen- en buitenlandse toeristen.

Bezienswaardig zijn verder de stad Córdoba en oude provinciehoofdsteden in het noorden als Tucumán, Jujuy en Catamarca met hun bouwwerken uit de koloniale periode, zoals het in 1553 gestichte Santiago del Estero, de oudste stad van het land, en Salta, een belangrijk toeristencentrum. In de provincie Misiones bevinden zich ook de wereldberoemde watervallen in de rivier de Iguaçú, een van de grootste toeristische attracties van het land.

Iguacu Watervallen Argentinie

Foto:Flauta Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported no changes made

In de provincie San Luis zijn in holen en grotten nog rotsschilderingen te zien.

Karakteristiek voor Argentinië zijn de pampa's, de schier eindeloze grasvelden, die zich in de provincie La Pampa, maar ook daarbuiten, uitstrekken. Aan deze provincie grenst de provincie Mendoza, waarin de hoogste toppen van de Andes liggen, met als hoogste top de Aconcagua. De provincie is verder beroemd om haar wijn en haar vele minerale bronnen.

Befaamde bronnen zijn er ook in Rio Hondo (Aguas del Sol) in de provincie Santiago del Estero. Toeristisch in trek is ook het merengebied Bariloche (een nationaal park) in het zuidwesten. De belangrijkste plaats in dat gebied is San Carlos de Bariloche, 's winters een wintersportcentrum. Cueva de las Manos (Grotten van de Handen) is de naam van een archeologische locatie in Río Pinturas, die een bijzondere collectie van grotkunst uit de periode van 13.000 tot 9.500 jaar geleden bevat.

Buenos Aires Argentinie

Foto:Galio Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic no changes made

Buenos Aires is de hoofdstad van Argentinië. Het is ook de grootste stad van Argentinië. Enkele van de bezienswaardigheden van Buenos Aires, die je moet zien zijn Caminito, Cancha de Boca, en het Huis van Cultuur. Er zijn veel interessante musea in Buenos Aires. Sommige geven een blik op de lokale geschiedenis en cultuur, sommige op de hedendaagse kunst, sommige op wetenschap en technologie. Een paar musea op het gebied van de lokale geschiedenis van Buenos Aires zijn Cabildo de Lujan, Centro Cultural Recoleta, en Museo historiografische Nationale. Het leven van de beroemdste vrouw van Argentinië wordt onderzocht in het zeer populaire Evita museum. Gevestigd in hetzelfde pand, dat ooit werd gebruikt door de Stichting Eva Peron in Buenos Aires, kun je het Museo Evita opsplitsen in verschillende secties, die elk op een ander deel van het leven van Evita Peron belichten. Haar kleren en haar stemkaart behoren tot de objecten die hier worden tentoongesteld. Lees meer op de Buenos Aires pagina van Landenweb.

Klik op de menuknop bovenaan het scherm voor meer informatie

ARGENTINIE LINKS

Advertenties
• Argentinie Vliegtckets.nl
• Fox verre reizen van ANWB
• Rondreis Argentinie
• Djoser Rondreizen Argentinie
• Rondreizen Argentinie
• Backpackenzuidamerika.nl (N)
• Vakantie Argentinie
• Buenos Aires Vliegtickets Tix.nl
• Argentinië Hotels
• Autoverhuur Sunny Cars Argentinië

Nuttige links

Argentinië informatie - Reizendoejezo (N)
Argentinië Reisstart (N)
Dieren in Argentinie (N)
Reisinformatie Argentinie (N)
Reisverhaal over Patagonië in Chili en Argentinië (N)
Rondreis Argentinie (N)

Bronnen

Argentinië

Van Reemst

Doef, P. van der / Argentinië

Elmar

Encarta Encyclopedie

Holtwijk, I. / Argentinië : het land van Máxima

Bert Bakker

Thielen, J. / Argentinië : mensen, politiek, economie, cultuur, milieu

Koninklijk Instituut voor de Tropen ; Novib

CIA - World Factbook

BBC - Country Profiles

laatst bijgewerkt April 2021
Samensteller: Arie Verrijp / Geert Willems